Esenlik iktisadı uzmanı Prof. Dr. Başer’in araştırması: Türkiye’de Covid’den gerçek vefat sayısı 89 bin 315

0

Meksika’nın vefat sayılarını revize etmesiyle beraber dünya koronavirüs mevt sıralaması değişirken, gözler Türkiye’nin bilgilerine çevrildi. Esenlik iktisadı uzmanı olarak Columbia ve Michigan Üniversiteleri’nde araştırmalarını sürdüren ve MEF Üniversitesi’nde İktisat Kısım Lideri olan Prof. Dr. Onur Başer açıklanan mevt oranlarının gerçeğin oldukça azını gösterdiğini söylemiş oldu. Başer’in salgın müddetince meydana gelen vefatları tahlil etmiş olduğu araştırmasına nazaran, Türkiye’de birinci vefatın açıklanmış olduğu 17 Mart 2020 tarihinden itibaren bir yıl içinde Covid-19 kaynaklı gerçek vefat sayısı 89 bin 315’e ulaştı. Başer, “Belediyelerden alınan resmi bilgiler üstünden Türkiye geneline ulaştığımızda, vaka-ölüm oranlarının yüzde 3.02 civarında olduğu sonucuna ulaştık. Türkiye, Meksika, Peru ve Macaristan’dan sonrasında en yüksek vaka-ölüm oranı olan ülkedir” diye konuştu. Esenlik Bakanlığı’nın 4 Nisan 2021 datalarına nazaran ise Türkiye’de koronavirüsten yaşamını kaybedenlerin sayısı 32 bin 263’e dayandı.

Prof. Başer tarafınca meydana getirilen emek verme kapsamında, daha evvel Health Policy Dergisi’nde yayınladığı bilimsel niteliği olan makalesinde kullandığı metotlar kullanılarak mevt bilgilerine ulaşılamayan vilayetlerdeki yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi suretiyle datalar diğer vilayetler ile eşleştirildi ve iddiası fazla mevt oranları hesaplandı. Tahlile nazaran toplam 9 kentte (İstanbul, Kahramanmaraş, Konya, Bursa, Kocaeli, Bursa, Sakarya, Denizli, Malatya ve Tekirdağ) 17 Mart 2020-16 Mart 2021 tarihleri ortasında  gerçekleşen mevt sayısı 36 bin 267 oldu. Evvelki seneler ile kıyaslandığında ise bu süreçte Türkiye’deki fazla vefat sayısı 133 bin 972 olarak belirlendi. İtibarlı bir bilimsel niteliği olan gösterim olan Jama’da geçen hafta gösterilen tahlile nazaran tüm dünyada ölümlerin üçte ikisinin direkt Covid 19 ile ilgili, başka üçte birinin ise Covid sebebiyle hastaneye gitmeyen veya tedavisini erteleyen insanların vefatı olarak nitelendirildiğini belirten Başer, “Bu hesaplama yolu baz alındığında koronavirüs sebebiyle Türkiye’de bir yılda 89 bin 315 kişinin yaşamını kaybetmiş olduğu sonucuna ulaştık” dedi.  

Açıklanan sayılar gerçeğin oldukça azını gösteriyor”

Meksika’nın koronavirüsün niçin olduğu Covid-19 kaynaklı ölümlerin sayısını revize etmesiyle dünyada ABD’den sonrasında en oldukça Covid mevtin görüldüğü ikinci ülke bulunduğunu lisana getiren Başer, ülkenin Covid ölümlerinin daha evvel açıklanandan yüzde 60 fazla bulunduğunu duyurduğunu kaydetti. ABD’de Covid-19 hastalığı sonucu 549 bin, Brezilya’da ise 310 bin kişinin yaşamını kaybettiğini aktaran Başer, şunları söylemiş oldu: “Bir tek İstanbul’da Covid-19 başladığı günden beri 17 bin 232 mevtin önlenmesi mümkündü. 16 Mart 2021 tarihinde 29 bin 623 kişinin vefat etmiş olduğu açıklanmıştı. Maalesef ki açıklanan vefat oranları gerçeğin oldukça azını gösteriyor. Olay-ölüm oranlarına bakıldığında 16 Mart’ta açıklanan sayılar, Türkiye’deki 2 milyon 911 bin 642 olayın ortalama yüzde 1’i seviyesinde ve Türkiye diğeri ülkelere nazaran en düşük oranda olarak raporlanıyor. Meğer belediyelerden alınan resmi datalar üstünden Türkiye geneline ulaştığımızda, vaka-ölüm oranlarının yüzde 3.02 civarında olduğu sonucuna ulaştık. Bu da şu manası taşıyor: Türkiye, Meksika, Peru ve Macaristan’dan sonrasında en yüksek vaka-ölüm oranı olan ülkedir. “

Mevt datalarında de düzeltme yapılmalı”

Türkiye’nin geçen yaz hadise sayısında düzeltme yaptığını, lakin vefat sayılarında şimdi düzeltme yapılmadığını lisana getiren Başer, “Bu da Türkiye bilgilerine olan inancı sarsiyor. Bu virüs tüm dünyaya yayılmış olduğu için öteki ülkeler ile kıyaslamalar yaparak vaka-ölüm oranlarını çıkartabiliyoruz. Birebirini Dünya Esenlik Örgütü de yapıyor. Türkiye’nin datalarında büyük bir tutarsızlık var, bu da uygulanacak siyasetlerde noksan veya yanlış kararlar vermemize sebep oluyor“ diye konuştu.

Birebir tutarsızlığın TÜİK nüfus bilgilerinde de görüldüğüne dikkat çeken Başer, Türkiye’de son 30 yılda minimum nüfus artışının ‘yüzde 1.25’ olarak belirlendiğini, 2019-2020 ortasında nüfus artış oranının ise yalnızca ‘yüzde 0.55’ bulunduğunu söylemiş oldu. Başer, kelamlarına şu şekilde devam etti: “Doğan bebek sayılarında ise bir değişim yok, bu süreçte ülkeden yüksek seviyede göç de olmadı, nüfus sayma sistemimizi değiştirmedik ve Covid-19 haricinde ülke genelinde mevt sayısını artıracak rastgele bir organik afet de yaşamadık. Yüzbinlerce insanımız TÜİK bilgilerine nazaran yitik görünüyor. Tüm bunlar, koronavirüs mevt sayılarındaki tutarsızlığı gözler önüne seriyor. Belediyeden alınan bilgiler ile uyumsuzluklar, başka ülkelerdeki vaka-ölüm oranları ortasındaki uyumsuzluk ve nüfus artışımızdaki uyumsuzluk bizi bu araştırmaya yönlendirdi.”  

Prof. Başer, yapmış olduğu araştırmada direkt ve dolaylı olarak 2020-2021 devrindeki fazladan mevt sayılarını hesapladı. Covid-19’un esenlik sistemine getirmiş olduğu yükün insan vefatlarına tesirini göstermek hedefiyle meydana getirilen çalışmada, 2017-2018-2019 yıllarındaki ölümlerin averajı alındı.

ABD’nın Hastane Kalite Endeksi’ni geliştirdi

1994 senesinde ODTÜ İktisat Kısmı’nden mezun olan ve tıpkı üniversitede İktisat Yüksek Lisansı’nı tamamlayan Onur Başer, ondan sonra ABD Michigan Üniversitesi’nde Ekonometri ve İstatistik Master’ı yapmış oldu. Doktorasını ekonometrinin esenlik dataları hakkında hazırlayan Başer, esenlik iktisadı alanında uzmanlaştı. Harvard Üniversitesi’nde kamu sıhhati programıyla akciğer kanserinin devlete senelik maliyetlerinin hesaplanmasıyla ilgili ekonometri modelleri geliştirdi. IBM’ın esenlik araştırmaları kısmında 5 yıl süresince baş ekonomist olarak vazife meydana getiren Başer, bugün ABD’de esenlik sisteminde kullanılan Hastane Kalite Endeksi’ni hazırlayanlar ortasında yer aldı.

2007 senesinde ABD’de ilaç firmalarına danışmanlık veren StatinMed’i kuran Başer, ilaç maliyet hesapları, pahaya bağlı fiyatlandırma suretiyle mevzularda sektörel araştırmalar yürüttü. İki yıl evvel StatinMed’i ABD’li bir yatırım fonuna satan Başer, New York’ta Michigan ve Columbia Üniversitelerinde konuk profesör olarak araştırma ve projelerine devam ediyor. Tıpkı vakitte MEF Üniversitesi İktisat Kısım Lideri olan Başer, New York merkezli Columbia Veri Analytics’in Analitik Kısım Başkanlığı’nı yapıyor.

kaynak : t24.com

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku