Merkez Bankası’nda Naci Ağbal devrinin kapanmasına neden olan faiz artırımının sebepleri açıklandı: Enflasyon beklentileri terfi etti; riskler arttı

0

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Siyaseti Şurası, misyondan alınan Önder Naci Ağbal’ın idaresinde meydana getirilen son Para Siyaseti Şurası toplantısında faizin 200 baz puan artırılarak yüzde 19’a çıkarılmasının nedenlerini deklare etti. Piyasa beklentisinin de üstündeki artırımın Ağbal’ın misyondan alınmasına yol açmış olduğu çeşitli gözlemciler tarafınca belirtilmişti.

Açıklanan toplantı özetinde, “Kurul, enflasyon beklentilerindeki seyrin, fiyatlama davranışlarına ve orta vadeli enflasyon görünümüne yönelik riskleri artırdığının altını çizmiştir.” denildi.

Özette, şubat ayında tüketici fiyatlarının yüzde 0,91 arttığı, senelik enflasyonun 0,64 puan yükselerek yüzde 15,61 seviyesinde gerçekleştiği hatırlatıldı.

Özette, gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarının şubatta yüzde 2,57 yükseldiği, küme senelik enflasyonunun 0,29 puan artışla yüzde 18,40 olduğu anımsatılarak, bu gelişmede senelik enflasyonu yüzde 19,72’ye yükselen işlenmiş gıda fiyatlarının tesirli olduğu, işlenmemiş gıda enflasyonunun ise 1,07 puan azalışla yüzde 17,01’e gerilediği vurgulandı.

Üç ana başlığın altında toplanan toplantı özeti 26 bahis ile yayımlandı. PKK toplantı özeti şöyleki:

“ENFLASYON GELİŞMELERİ

  1. Şubat ayında tüketici tutarları yüzde 0,91 oranında artmış, senelik enflasyon 0,64 puan yükselerek yüzde 15,61 olarak gerçekleşmiştir. Senelik enflasyondaki artış alt kümeler geneline yayılırken, en besbelli katkı temel mal ve güç kümelerinden gelmiştir. Bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin senelik enflasyonları yükselmeye devam ederken, eğilimleri bir ölçü gerilemiştir.
  2. Gıda ve alkolsüz içecek tutarları Şubat ayında yüzde 2,57 oranında yükselmiş, küme senelik enflasyonu 0,29 puan artışla yüzde 18,40 olmuştur. Bu gelişmede senelik enflasyonu yüzde 19,72’ye yükselen işlenmiş gıda tutarları tesirli olurken, işlenmemiş gıda enflasyonu 1,07 puan azalışla yüzde 17,01’e gerilemiştir. Bu periyotta, taze meyve-sebze enflasyonu bir ölçü gerilerken, başka işlenmemiş gıda kümesinde et fiyatlarındaki artışlar sürmüş, pişmemiş süt referans fiyatındaki ayarlamanın gecikmeli tesirleri süt fiyatlarında gözlenmeye devam etmiştir. Mart ayı öncü göstergeleriyle beraber değerlendirildiğinde, pişmemiş süt referans fiyatında Ocak ayında kaydedilen artışın birinci çeyrek genelinde tüketici enflasyonu üstündeki tesirinin epeyce besbelli olduğu izlenmektedir. İşlenmiş gıda tutarları aylık yüzde 2,27 ile süratli artış eğilimini korumuştur. İşlenmemiş gıda kümesindeki ilgili kalemlere paralel olarak, işlenmiş et eserleri ile peynir ve diğer süt eserleri öne çıkan kalemler olmuştur. Diğeri taraftan, milletlerarası piyasalardaki gelişmelerin yansımasıyla, katı-sıvı yağlardaki yüksek oranlı artışlar sürmüştür. Bu gelişmelerle, taze meyve-sebze dışı gıda kümesi senelik enflasyonu yüzde 20,75’e terfi etmiştir. Öncü göstergeler gıda senelik enflasyonunun işlenmemiş gıda tutarları öncülüğünde yavaşlayabileceği istikametinde sinyal vermektedir. 
  3. Güç tutarları, Şubat ayında yüzde 0,25 oranında artmış ve küme senelik enflasyonu yüzde 8,82 olarak gerçekleşmiştir. Bu periyotta doğalgaz ve şebeke suyu tutarları, sırasıyla, yüzde 0,80 ve yüzde 0,59 oranında terfi etmiştir. Milletlerarası ham petrol fiyatlarındaki yükselişe rağmen, Türk lirasındaki pahalanma ve eşel taşınabilir uygulamasının etkin bir halde kullanılmasıyla, akaryakıt fiyatlarındaki artış yüzde 0,16 ile hudutlu kalmıştır. Petrol fiyatlarındaki yükseliş eğilimi Mart ayında da sürmüş, lakin eşel taşınabilir sistemi bu kanaldan gelen tesirleri sınırlamıştır. 17 Mart tarihindeki EPDK sonucu uyarınca, iki ay müddetle vilayet bazında tavan fiyat uygulamasına geçilmesiyle akaryakıt fiyatlarında düşüş gerçekleşmiştir. Eşel mobilin sınırlayıcı tesirine rağmen, önümüzdeki iki ayda güç kümesi senelik enflasyonunun bir evvelki yıldaki düşük baz sebebiyle belirgin halde yükseleceği not edilmiştir.  
  4. Temel mal tutarları Şubat ayında yüzde 0,12 oranında gerilemiş, küme senelik enflasyonu 1,52 puan artışla yüzde 21,70’e terfi etmiştir. Senelik enflasyon, elbise ve ayakkabı ile kuvvetli mal kalemlerinde artış sergilerken, diğer temel mallarda yatay seyretmiştir. Elbise ve ayakkabı fiyatlarında gözlenen dönem indiriminin bu yıl düşük olmasıyla küme senelik enflasyonu belirgin bir halde terfi etmiştir. Memleketler arası emtia fiyatlarındaki yükseliş, arz taraflı kısıtlar ve kuvvetli iç talep kaynaklı olarak senelik enflasyonu yüksek seyreden sağlam tüketim mallarında, birikimli döviz kuru tesirlerinin kısmen hafiflemesiyle fiyat artışları sürat kesmiştir. Başka temel mallarda fiyatlar yüzde 0,19 oranında gerilerken, senelik enflasyon yatay seyretmiştir. Referans fiyat uygulamasına bağlı olarak, aylık bazda yüzde 6,09 artan ilaç tutarları bu kümede daha pozitif bir görünümün önüne geçmiştir. İlaç fiyatlarındaki artışın Mart ayına sarkan kısmının daha yüksek olacağı ve başka temel mal enflasyonunu negatif etkilemeye devam edeceği öngörülmektedir. Konsey, salgına bağlı zayıf talep şartlarının sınırladığı elbise enflasyonuna yönelik üst istikametli risklere yapmış olduğu vurguyu korumuştur.
  5. Hizmet tutarları Şubat ayında yüzde 1,04 oranında yükselmiş, küme senelik enflasyonu 0,22 puan artışla yüzde 11,74 olmuştur. Senelik enflasyon, komünikasyon hizmetleri ve lokanta-otelde yükselirken, kira ve diğer hizmetlerde yatay seyretmiş, ulaştırma hizmetlerinde ise gerilemiştir. Komünikasyon hizmetleri senelik enflasyonundaki artışta hususi bağlantı vergisindeki düzenleme belirleyici olurken, tesirin Mart ayına da sarktığı gözlenmektedir. Lokanta-otel senelik enflasyonundaki artışta yiyecek hizmetleri kalemi öne çıkarken, bu gelişmede gıda tutarları ve taban fiyat artışının tesirli olduğu bedellendirilmektedir. Öte taraftan, başka hizmetler kümesi tutarları alt kalemler bazında değişik eğilimler sergilemeye devam etmiştir. Esenlik ve bakım-onarım kalemlerinde senelik enflasyon yüksek seyrederken, paket çeşit, eğlence-kültür ve eğitim suretiyle faaliyetleri salgından negatif etkilenen kalemlerde ölçülü seyir sürmüştür. Bununla beraber Konsey, öncü göstergeler ışığında, denetimli olağanlaşma sürecinin bazı hizmet tutarları üstündeki üst taraflı tesirine dikkat çekmiştir. Faaliyetin kesintiye uğramış olduğu müddet süresince biriken maliyetlere ek olarak kapasite sınırlayıcı önlemlerin, lokanta-otel kümesi başta olmak suretiyle, makul dallarda birim maliyet kaynaklı enflasyonist tesirleri not edilmiştir.
  6. Enflasyon beklentileri Mart ayında terfi etmiştir. Gelecek on iki aya ilişik enflasyon beklentisi 0,11 puan artışla yüzde 10,47’ye, gelecek yirmi dört ay beklentisi ise 0,15 puan artışla yüzde 9,18’e terfi etmiştir. Bu devirde tahvil getirilerinden elde edilmiş enflasyon telafilerinde de artış görülmüştür. Kurul, enflasyon beklentilerindeki bu seyrin, fiyatlama davranışlarına ve orta vadeli enflasyon görünümüne yönelik riskleri artırdığının altını çizmiştir. 

ENFLASYONU ETKİLEYEN ÖGELER VE RİSKLER

7.Genişleyici nakdî ve mali siyasetler ile aşılama sürecinde yaşanmış olan pozitif gelişmelerin tesiriyle global gelişme görünümünde düzgünleşme ve milletlerarası emtia fiyatlarında artış görülmektedir. Lakin, devam eden aşılama çalışmalarına karşın, aşılama süreci ve salgın hastalığın seyrine ilişik belirsizliklerin sürmesi global iktisada ilişik riskleri canlı tutmaktadır. Avrupa ülkelerindeki salgına bağlı kısıtlamaların, daha fazlaca hizmetler kısmı üstünde kısıtlayıcı tesiri belirginleşirken, imalat endüstri enerjisini korumaktadır. 

  1. Gelişmiş ülkelerde büyümeye ilişik beklentilerde gözlenen güzelleşmeye paralel olarak yükselen global enflasyon beklentileri ve uzun vadeli tahvil faizleri gelişmiş ülke para siyasetlerine ilişik belirsizliklere ve global finansal piyasalarda dalgalanmaya yol açmaktadır. Merkez bankalarının açıklamalarında, salgın sonrası olağanlaşma ile beraber enflasyonun süreksiz olarak yükselebileceği yer almakla beraber, kelamlı yönlendirmeler gelişmiş ülkelerde düşük faiz ortamının uzun bir süre devam edeceğine işaret etmektedir. Bununla beraber Konsey, global enflasyon baskılarının para siyasetlerinde mevcut öngörülerden daha erken bir sıkılaşmaya niçin olabileceğine; global finansal piyasalarda informasyon hassaslığının ve buna bağlı oynaklıkların artacağı bir periyoda girildiği değerlendirmesinde bulunmuştur. 
  2. Gelişmekte olan ülkelerin portföy piyasalarına girişler bir evvelki PPK devrinden bugüne, azalmakla beraber, sürmüştür. Bu periyotta, gelişmekte olan ülkeler genelinde borçlanma senedi piyasalarından çıkışlar olurken, hisse senedi piyasalarına girişler ise artarak devam etmiştir. Gelişmiş ülkelerde uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükselişin sürmesi durumunda gelişmekte olan ülkelere yönelen portföy akımları negatif etkilenebilecektir.
  3. Ham petrol ve endüstriyel metal tutarları yükselmeye devam etmektedir. Eşel taşınabilir uygulaması ham petrol tutarları kaynaklı negatif tesirleri sınırlamaktadır. Ziraî emtia tutarları bir ölçü daha ölçülü seyretse de, yağlar başta olmak suretiyle muhakkak eserlerde artış eğilimi korunmaktadır. Üretici enflasyonunun yüksek düzeyi ve tedarik zincirlerindeki sıkıntıların devamı da ek baskı ögesi olmaktadır. Şubat ayında Türk lirasındaki kısmi değerlenmeye rağmen petrol, kimyasal eserler, gıda, ağaç ve mantar, metalik olmayan mineral eserler ve kâğıt suretiyle girdi sağlayıcı kesimlerde yüksek oranlı üretici fiyat artışları devam etmiştir. Konsey, bilhassa Ocak ayının sonlarından itibaren kredi ivmesinde gözlenen artış ile ithal maliyetlerdeki yükselişe bağlı olarak, Ocak Enflasyon Raporu’nda paylaşılan yıl sonu kestirim amacı üstündeki üst istikametli risklerin belirgin formda arttığı değerlendirmesinde bulunmuştur.
  4. İktisadi etkinlik kuvvetli bir seyir izlemektedir. 2020 yılı son çeyreğinde ulusal gelir senelik yüzde 5,9 oranında, çeyreklik olarak ise yüzde 1,7 oranında artış sergilemiştir. Hususi tüketim talebi, mal ve hizmet kalemlerinde geniş bir yayılımla kuvvetli seyrini korurken, kamu tüketimi yurt içi talebi desteklemeye devam etmiştir. Yatırım harcamaları, makine-teçhizat yatırımlarındaki kuvvetli artışa rağmen inşaat yatırımlarındaki belirgin düşüşle beraber büyümeyi sınırlamıştır. Kurul, inşaat hariç tutulduğunda yurt içi talebin geçmiş öngörülerle uyumlu, epey kuvvetli bir ivme sergilediğini not etmiş ve toplam talep şartlarının 2020 yılı son çeyreğinde enflasyonist seviyelerde seyrettiği değerlendirmesini korumuştur. 
  5. İktisadi etkinlik birinci çeyrekte de güçlü bir periyotluk ivme sergilemekte ve geçmiş öngörülerden daha yüksek bir seviyede olmak suretiyle uzun devirli eğiliminin üstündeki seyrini korumaktadır. Ocak ayında endüstri üretim endeksi bir evvelki aya kıyasla yüzde 1,0 oranında ve bir evvelki çeyreğe nazaran yüzde 2,3 oranında artmıştır. Orta malı ve kuvvetli tüketim malı bölümleri endüstri üretimindeki artışın sürükleyicisi olmaya devam etmiştir. Tecim ve inşaat bölümlerinde cirolar Ocak ayında artarken, salgın kısıtlamalarından direkt etkilenen kesimlerdeki zayıf seyre bağlı olarak hizmetler dalı cirosu yataya yakın bir seyir izlemiştir. Salgına bağlı kısıtlamaların hafifletilmesiyle hizmetler ve temaslı bölümlerde tutumsal faaliyetin artması beklenmektedir. Hakikaten yüksek frekanslı datalar, kredi gelişimleri ve denetimli normalleşmeyle beraber tutumsal faaliyetin güç kazandığına işaret etmektedir. Bununla beraber, salgının seyrine ilişik mümkün gelişmelere bağlı olarak tutumsal etkinlik üstündeki riskler kıymetini korumaktadır. 
  6. İktisadi faaliyetteki kuvvetli seyir işgücü piyasasına da pozitif yansımıştır. Ocak ayında mevsimsellikten arındırılmış ziraat dışı istihdam bir evvelki aya nazaran yüzde 2,1 oranında artış kaydetmiş, toplam ve ziraat dışı işsizlik oranları sırasıyla yüzde 12,2 ve 14,2 olarak gerçekleşmiştir. Bu devirde, istihdam hizmetler branşında artarken, endüstri ve inşaatta yataya yakın seyretmiştir. 
  7. Birinci çeyreğe ilişik açıklanan datalar tutumsal etkinlik ve iktisadın döngüsel durumuna ilişik Ocak Enflasyon Raporu’nda ortaya konulmuş olan görünüme kıyasla daha kuvvetli bir seyre işaret etmektedir. Konsey, salgına bağlı kısıtlamaların sınırlayıcı tesiri de dikkate alındığında, tutumsal faaliyetteki ana eğilimin epey kuvvetli olduğu değerlendirmesinde bulunmuştur. Şirket ve hanehalkı anketleri kuvvetli mallara yönelik talebin hala uzun periyot ortalamalarının üstünde olduğuna işaret etmektedir. Bazı Konsey üyeleri, enflasyon beklentilerindeki yüksek seviyelere bağlı olarak ferdî kredi talebinin hala kuvvetli seyrettiği değerlendirmesini yinelemiştir. 
  8. Salgın periyodunda sağlanan yüksek kredi büyümesinin birikimli tesirleriyle kuvvetli seyreden iç talebin yanı sıra ithalat fiyatlarındaki artışlar cari süreçler istikrarını negatif etkilemeye devam etmektedir. Yüksek frekanslı bilgiler, ihracat ve ithalatta artışa işaret ederken, dış tecim hadlerindeki gelişmelerin dış tecim açığı üstündeki tesiri belirginleşmektedir. Öte taraftan, altın ithalatı Ocak ayı ortasından itibaren zamanı averajlarına gerilemiştir. Kurul, bu eğilimin kalıcı bir güzelleşmeye işaret etmesi durumunda cari istikrar üstündeki dış tecim hadleri kaynaklı risklerin sınırlanabileceği değerlendirmesinde bulunmuştur. 
  9. Finansal şartlardaki sıkılaşmayla beraber yavaşlayan kredi büyümesi son periyotta bir ölçü yükseliş eğilimi sergilemiştir. Ferdî ve ticari kredilerde görülen bu eğilime karşın, meydana gelen ilave mali sıkılaştırmayla beraber kredilerin iç talep ve ithalatı sınırlayıcı tesirinin önümüzdeki devirde daha belirgin hale gelmesi beklenmektedir. Şura, tutumsal faaliyetteki toparlanmanın sürekliliği ve finansal istikrar açısından cari süreçler istikrarındaki seyrin kıymetine bir kere daha dikkat çekmiştir. 

PARA SİYASETİ

  1. Şura, para siyaseti kararlarının, enflasyon hedeflemesi rejimi çerçevesinde, fiyat istikrarı önceliğiyle alınacağını yeniden vurgulamıştır. Para siyaseti duruşu, enflasyon görünümüne yönelik üst taraflı riskler dikkate alınarak, davranışlarında ölçülü bir yaklaşımla enflasyonun kalıcı olarak düşürülmesi ve fiyat istikrarı gayesine ulaşılması odağında belirlenecektir.
  2. İç talep şartları, döviz kuru başta olmak suretiyle birikimli maliyet tesirleri, memleketler arası gıda ve diğer emtia fiyatlarındaki yükseliş ve enflasyon beklentilerindeki yüksek düzeyler, fiyatlama davranışları ve enflasyon görünümünü negatif etkilemeye devam etmektedir. Öte taraftan, kimi bölümlerde barizleşen arz kısıtları ile meydana gelen fiyat ve yönetilen fiyat ayarlamaları, orta vadeli enflasyon görünümü üstündeki ehemmiyetini korumaktadır. Meydana gelen nakdî sıkılaştırmanın krediler ve iç talep üstündeki yavaşlatıcı tesirlerinin daha belirgin hale geleceği beklentisi korunmakla beraber, son devirde kredi büyümesindeki yükseliş eğilimi ile ithal maliyetlerdeki artış, talep ve maliyet ögelerinde öngörülen kademeli güzelleşmeyi geciktirmektedir.
  3. Salgına bağlı genişletici siyasetlerin bir yansıması olarak yakın devirde ABD’de enflasyon beklentileri artmakta, bu durum, uzun vadeli tahvil getirilerinin yükselmesine niçin olarak global risk iştahının dalgalı bir seyir izlemesine ve gelişmekte olan ülke para ünitelerinin kıymet kaybetmesine yol açmaktadır. Sıkı nakdî duruş; enflasyon beklentileri, fiyatlama davranışları ve finansal piyasa gelişimleri bağlamında dışsal ve süreksiz oynaklıklara karşı kıymetli bir tampon fonksiyonu görecektir.
  4. Kurul, kelam mevzusu gelişmelerin enflasyon beklentileri, fiyatlama davranışları ve orta vadeli enflasyon görünümü üstünde oluşturduğu üst taraflı riskleri dikkate alarak, önden yüklemeli ve kuvvetli bir ek nakdî sıkılaştırma yapılmasına karar vermiştir.
  5. 2021 yılsonu varsayım gayesi dikkate alınarak, enflasyonda kalıcı düşüşe ve fiyat istikrarına işaret eden kuvvetli göstergeler oluşana kadar, sıkı para siyaseti duruşu kararlılıkla uzun bir süre sürdürülecektir. Enflasyonda kalıcı düşüşe ve fiyat istikrarına işaret eden kuvvetli göstergeler kapsamında enflasyonun ana eğilimi ve fiyatlama davranışlarına ilişik göstergeler, yayılım endeksleri, talep ve maliyet ögeleri ve enflasyon beklentilerinin kestirim ufku içinde maksatlarla ahengi yakından izlenmeye devam edilecektir. Son devirde kredilerdeki hızlanma eğilimi, yükselen global enflasyon beklentilerine bağlı olarak finansal piyasalarda artan oynaklıklar ve memleketler arası emtia fiyatlarında gözlenen artışların enflasyon görünümü üstünde oluşturduğu risklerin fiyatlama davranışları ve enflasyon beklentileriyle etkileşimi yakından takip edilecektir. Gerekmesi durumunda ek mali sıkılaşma yapılacaktır.
  6. Kalıcı fiyat istikrarı ve yüzde 5 maksadına varıncaya kadar, para siyaseti faizi ile gerçekleşen/beklenen enflasyon ortasındaki istikrar, kuvvetli dezenflasyonist etkiyi koruyacak formda kararlılıkla sürdürülecektir. Sıkı para siyaseti duruşunun bu halde sürdürülmesinin, fiyat istikrarını kalıcı olarak tesis etmesinin yanında, ülke risk primlerinin düşmesi, karşıt para ikamesinin başlaması, döviz rezervlerinin artış eğilimine girmesi ve finansman maliyetlerinin kalıcı olarak gerilemesi yöntemiyle makroekonomik ve finansal istikrarı pozitif etkileyeceği değerlendirilmiştir.
  7. Kredi piyasası ve tutumsal faaliyete ilişik göstergelerin yanı sıra döviz kuru oynaklığı ve ithalat fiyatlarındaki gelişmeler doğrultusunda enflasyon üstündeki talep ve maliyet taraflı tesirler kıymetini korumaktadır. Yurt içi talep, milletlerarası fiyatlar ve global risk iştahına ilişik görünüm, ödemeler istikrarına yönelik dış finansman gereksinimi kaynaklı riskleri canlı tutmaktadır. Konsey, para siyasetinde fiyat istikrarı maksadı doğrultusunda finansal istikrara yönelik riskleri de gözeten bir yaklaşım sergilemeyi sürdürecektir.
  8. Kurul, fiyat istikrarının sağlanması için, kuvvetli bir politika uyumuyla tüm paydaşları içeren bütüncül bir makro politika bileşimine gereksinim bulunmuş olduğu değerlendirmesini yinelemiştir.
  9. TCMB karar alma süreçlerinde orta vadeli bir perspektifle, enflasyonu etkileyen tüm ögeleri ve bu ögelerin etkileşimini temel alan bir tahlil çerçevesi benimsemektedir.
  10. Açıklanacak her türlü yeni bilginin ve haberin Kurul’un geleceğe yönelik politika duruşunu değiştirmesine niçin olabileceği değerle vurgulanmalıdır.”

kaynak : t24.com

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku