Mahfi Eğilmez yazdı: Enflasyon oranının inandırıcılığı problemi

0

*Mahfi Eğilmez

TÜİK’in açıklamış olduğu istatistik göstergeler ortasında kamuoyunda en fazla münakaşa mevzusu olanları enflasyon ve işsizlik bilgileridir. TÜİK, son periyotta işsizlik verisini resmi işsizlik ve geniş işsizlik verisi olarak açıklamaya başlayınca münakaşanın işsizlik kısmı bir manada sonlanmış oldu. Resmi işsizlik verisi yüzde 12 dolayında olmasına rağmen geniş işsizlik verisi yüzde 30 dolayında açıklanınca resmi işsizliğin yalnız bir tanım farklılığından kaynaklandığı, gerçekte işsizliğin yüzde 30 oranında olduğu mevzusu resmi olarak da onaylanmış oldu. Buna karşılık enflasyon oranı problemi hala karışık. TÜİK, Mart ayı prestijiyle 12 aylık enflasyon oranını tüketici tutarları açısından (TÜFE) yüzde 16,19, yurt içi üretici tutarları açısından (Yİ-ÜFE) yüzde 31,20 olarak deklare etti. 

TÜFE, Yİ-ÜFE ve USD/TL kuru, Euro/TL kuru gelişimleri son 12 ay prestijiyle aşağıdaki tabloda yer ediniyor (kaynak: TÜİK / Tüketici Fiyat Endeksi, TÜİK / Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi ve Bloomberg HT.)

Tabloya baktığımızda TL’nin yarım Dolar ve yarım Euro’dan oluşan kur sepetine nazaran yüzde 29’a yakın karşılık kaybettiğini görüyoruz. Bu mühim kıymet kaybı tıpkı periyotta yüzde 31,2 oranında artmış bulunan Yurtiçi Üretici Fiyat Endeksine (Yİ-ÜFE) yansımış bulunuyor. Buna karşılık Tüketici Tutarları Endeksine (TÜFE)’ye yansıma bunun yarısı kadar görünüyor.

Mart 2020’den Mart 2021’e TÜFE ve Yİ-ÜFE endekslerinin görünümü aşağıdaki grafikte yer gösteriliyor:

Grafik bizlere Yİ-ÜFE ile TÜFE ortasında giderek TÜFE aleyhine büyüyen bir fark bulunduğunu açık halde gösteriyor.

TÜİK sitesinde Yurtiçi Üretici Tutarları Endeksinde (Yİ-ÜFE) temel alınan üretici tutarları; ‘yurt içinde üretimi meydana getirilen eserlerin, KDV ve gibisi vergiler hariç, peşin satış fiyatıdır’ diye tanımlanıyor. Buna nazaran Yİ-ÜFE’de üreticinin toptancıya (eğer yoksa perakendeciye) KDV ve gibisi vergiler hariç satış fiyatı temel alınıyor. Tekrardan TÜİK sitesinde temel alınan tüketici tutarları da şu şekilde tanımlanıyor: ‘Endeksin fiyat kapsamı satın alış tutarları olarak tespit edilmektedir. Fiyatlar, vergiler dâhil peşin ödemeler olarak belirlenerek, taksitli satışlar üstünden fiyatlandırmalar veya mutabakatlı fiyatlar dikkate alınmamaktadır.’

Son 12 ayda içinde KDV ve gibisi vergiler olmayan Yİ-ÜFE yüzde 31,20 yükseldiği halde içinde KDV ve gibisi vergiler olan TÜFE yüzde 16,19 artmışsa bu durumda üreticiler, üretim maliyetlerine kurdan gelen artışları satış fiyatlarına yansıtamamış ve hasebiyle mühim halde ziyan etmiş olmalıydılar. Birkaç aylık ziyanlar sineye çekilebilir tahminen sadece bu aylarca sürerse üreticilerin batmış olması gerekir. Bilançolara baktığımızda bu türlü bir durum göremiyoruz.

TÜİK’ten öteki enflasyonu ölçen ENAGRUP isminde bir bilimsel nitelikli girişim var. Bu küme, TÜİK ile tıpkı mal ve hizmetlerin yüzde 80’ini, tıpkı yüklerle ele alarak hesaplıyorlar. Hesaplamadıkları üç kümesi da ay sonlarında direkt TÜİK hesabından alarak kendi hesaplarına ekliyorlar. ENAGRUP şimdi bir yılını doldurmadığı için 7 aylık TÜFE hesabı var. Buna nazaran ENAGRUP hesaplarında 7 aylık TÜFE yüzde 27,89 olarak çıkıyor. Buradan gidersek ENAGRUP’un senelik TÜFE hesabının yüzde 35’in üstünde olacağını varsayım etmek sorun değil.    

Özetle söylemek gerekirse TÜİK tarafınca açıklanan TÜFE endeksinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı mevzusunda insanların kuşkularının haksız olmadığı görülüyor. 


*Bu yazı Mahfi Eğilmez’in şahsî blogundan alınmıştır

kaynak : t24.com

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku