Koronavirüsten kalan en fena miras: Parosmi

0

Koronavirüsü tespit etmenin birinci emarelerinden biri tat ve koku alma duyusunu kaybetmektir. Pek oldukça insan koronavirüse yakalandığını bu sayede fark ediyor. Hastalık esnasında kaybolan koku kaybı kimi zaman sonrasında da geri gelemeyebiliyor yada değişik şekilde ortaya çıkabiliyor. Bunlardan biri kokuları makûs algılamaya sebep olan parosmi hastalığıdır.

Hastalığı atlatmasından 7 ay sonrasında ortaya çıktı

ABD’de bir toplumsal hizmet uzmanı olan Samantha LaLiberte, Covid-19’u büsbütün atlattığını düşünüyordu. Hastalığı atlatmasından yedi ay sonrasında değişik bir koku problemi yaşamaya başladı. Bigün eve yiyecek sipariş verdi ve paket o denli çok kötü kokuyordu ki çöpe atmak mecburiyetinde bırakıldı. Öteki bigün yiyecek pişiren bir arkadaşının konutundayken, koku midesini bulandırdı ve dışarı koşarak kustu. 35 yaşındaki LaLiberte, “Annemin konutuna ya da dostlarımla akşam yemeğine gitmeyi bıraktım. Zira yiyeceklerden mumlara kadar her şey oldukça makûs kokuyordu” diye konu alıyor. O sıralarda Samantha, parosmi ile kısaca taze kahve kokusundan en hoş parfüm kokusuna kadar zevkli aromaların müthiş hale gelmesine yol açan bir koku bozulmasıyla uğraş ediyordu.

Vakitle hepimiz her şey çok kötü kokmaya başladı

Samantha LaLiberte, bu hastalık sebebiyle kendi kokusuna bile tahammül edemiyor, duş jelleri, şampuanlar dahil her şey midesini bulandırıyordu. Hatta bu durum eşi ile ortasının açılmasına da niçin oldu. Zira eşi de Samantha’ya makus kokmaya başladı. Son vakitlerde meydana getirilen bir araştırma, Covid-19’lu şahısların yüzde 47’sinde koku ve tat değişiklileri olduğu sonucuna vardı. Araştırmaya nazaran kelam mevzusu hadiseler içinde parosmi de kıymetli bir yer kaplıyor. Pennsylvania Üniversitesi’nden Dr. Richard Doty, “Bu, bir gülün dışkı suretiyle kokabileceği manasına gelir” diyor.

Kendi kokusundan bile rahatsız oluyor

Parosmi yaşayan bir örnek hadise daha anlatalım. New York Times’ta yer edinen habere nazaran, Washington’da bir sigorta şirketinde çalışan 36 yaşındaki Jessica Emmett, biri temmuz ayı başlangıcında ve biri ekimde olmak suretiyle iki kez Covid’e yakalandı. Parosmi, kalıcı bir semptom haline geldi.“Nefesimin her zaman koktuğu hissinden kurtulamıyorum” diyen Jessica, kocasına dokunmadan evvel dişlerini fırçalıyor, gargara kullanıyor ve tekrardan de koktuğu hissinden kurtulamıyor. Yalnızca nefesi değil derisinin kokusunu alabildiğini de söyleyen Jessica Emmett, “Netice olarak eşimle yakınlaşamıyorum” diyor.

Parosmi nedir?

Covid-19 enfeksiyonlarında koku ve tat bozuklukları oldukça sık görülen bir klinik tablo. Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Metin Yılmaz, koku ve tat kaybı görülen hastaların meydana getirilen çalışmalarda ortalama yüzde 80-90’ının averaj 4 hafta içinde şikayetleri düzeldiğini, yüzde 10’luk bir kesimde ise şikayetlerin birkaç ay sürebildiğini söylüyor. Yılmaz, “Koku almanın kaybolduğu hastalar düzeldikten sonrasında bir kısmı parosmi denilen, mevcud kokuyu yanlış idrak etme şikayetleri ile doktora gene başvuruyorlar. Hasta örnek olarak yiyecek kokusunu odun, yanmış köz kokusu olarak algılıyor. Ya da sarımsak kokusu suretiyle var olmayan formda algılıyor” diyor.
 

Azca sayıda hastada kalıcı olabiliyor

Nöroloji Uzmanı Dr. M. Emir Tavşanlı, bu semptomun hastalığın birinci emareleri ortasında gösterildiğini, hastalık esnasında da ortaya çıktığını söylüyor. Kalıcı olup olmadığı mevzusunda ise şunları söylüyor: “Covid-19 virüsünün burundan girerek burada koku almamızı elde eden dokuyu zedelemesi ile koku sorunları ortaya çıkıyor. En sık anozmi (koku alma duyusunun yok olması) görülmekle bir arada hiposmi (koku duyusunun azalması) ve parosmi de tarif ediliyor. Anozmi ve hiposmi tablosu görece daha süratli toparlamakta olup parozmi daha uzun bir sürede geçebilmektedir. Azca sayıda hastada kalıcı olduğu bildirilmiştir.”

Parosmi yaşamı ve münasebetleri negatif etkiliyor

Prof. Dr. Metin Yılmaz, kokunun insan hayatında kıymetli bir haz deposu bulunduğunun altını çiziyor. Bu sebeple parosminin yaşamı ve ilgileri negatif etkilediğini ilave ederek, “Örnek olarak şahıs meskene giriyor, meskendeki mevcud kokudan oldukça rahatsız oluyor. Sarımsak kokuyor diyor, burada ne yaktınız diyor, tencerenin tabanı mi tuttu suretiyle değişik argümanlarda bulunabiliyor” sözlerine yer veriyor.
 

Koku algısındaki azalma yaşam standardını etkiliyor

Dr. M. Emir Tavşanlı da yaşam kalitesinin etkilendiği mevzusunda Prof. Yılmaz ile aynı fikir. Tavşanlı bu mevzudaki fikirlerini, “Koku algısındaki azalma; hem sevilen kokular da duyumunun azalması hem de yemeklerin tadını almada azalmaya yol açacağından, kişinin yaşam standardını etkilemektedir. Bilhassa koku algısında bozulma ile olağanda güzel olan kokuların makûs bir koku olarak algılanması da hastaların toplumsal yaşamını negatif etkilemektedir” kelamlarıyla konu alıyor.

Erken teşhis ve teşhisle tahribatı en aza indirmek mümkün

Tavşanlı, hastalığın teşhisini erken koyup erken tedaviye başlanarak daha çok tahribatın oluşumunun önlenebileceğini söylüyor. Yılmaz ise parosminin tedavisi hakkında değişik bilgiler veriyor. “Bu hususla ilgili net bilgiler oldukça fazla yok fakat bilhassa covid enfeksiyonuna bağlı koku bozukluğu olan olguların yüzde 7’sinde bu tip şikayetlerin varlığına dair bilgiler elde edildi” diyor ve koku terapilerinin parosmi ile gayrette tesirli olduğundan bahsediyor. “Parosminin tedavisi için koku terapileri fazlaca kolay. Günde 2 kez ortalama 15 saniye süresince hastanın hoş bir kokuyu koklamasını istiyoruz. Karanfil, okaliptüs, kahve vs. Bu formda koku terapisi ile bu şikayetlerden kurtulmak mümkün oluyor” diyen Prof. Dr. Metin Yılmaz, intranazal sterodiler ya da oral steroidler, bunun yanında omega 3 vitaminlerinin kullanılmasının da tesirli bulunduğunun altını çiziyor.

KAYNAK: HÜRRİYET

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku