Bir yanlış hesaplama; çalışanlar fiyatı tamamlanmamış, devlet vergiyi fazla alıyor

0

*Doç. Dr. Murat Batı

Taban fiyat” senelerdir yanlış hesaplanıyor. “Kimse fark etmedi mi bunu?” diye soruyorsunuzdur. Aslına bakarsak alanında uzman birçok şahıs bu mevzuyu biliyor. Sanıyorum bu mevzuyu yalnızca ben kaleme aldım.

Bu yanlış hesaplama sonucunda;
1- Taban fiyatlı 5 gün tamamlanmamış fiyat alıyor,
2- Minimum fiyatlı tamamlanmamış taban geçim indirimi (AGİ) alıyor,
3- Taban fiyatlı fazla gelir vergisi veriyor,
4- Tüm fiyatlı çalışanlar tamamlanmamış AGİ alıyor
5- Ve tüm çalışanlar devlete fazla gelir vergisi veriyor.

İşin vahameti ise bu durumun 2008 yılından bu yanadır bu türlü olmasıdır. Değişik değil mi! Haklısınız.. Daha evvel detaylı hesaplama yaparak iki sefer yazdım fakat bu sefer sayılara boğmadan net formda yazacağım.

Kusur nereden kaynaklı?

Minimum Fiyat Yönetmeliği’nin 4/d unsuru minimum fiyatı; “Emekçilere olağan bir (1) emek verme günü karşılığı ödenen…” olarak tanımlamıştır. Husus sonucuna nazaran minimum fiyat aylık ya da senelik değil günlük ödenen bir bedeldir. Meğer hükümet yetkililerince açıklanan meblağ taban fiyatlı ücretlinin senelik alacağı fiyat meblağı değildir. Her yıl belirlenen minimum fiyat meblağı temelinde taban ücretlinin bir senelik fiyatı değil “SGK matrahını” göstermektedir. 5510 sayılı Toplumsal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 86 ve 88’inci unsurları uyarınca “her ay 30 gün olarak” hesaplanmaktadır. Şu demek oluyor ki bir çalışan her ay en fazla “30 gün” sigortalı olabilmektedir. İşte bu aşamada aylık açıklanan taban fiyat fiyatı; SGK matrahını doğrusu 30 günlük meblağı göstermektedir. Şu demek oluyor ki 30 günx12 ay= 360 günlük fiyattır.

Şu demek oluyor ki ödenen minimum fiyat ile SGK matrahı tıpkı kabul ediliyor. Oldukca mühim bir kusur (?) değil mi!!.

Yanlış hesaplamanın yarattığı birinci mesele minimum ücretliler

Birinci mesele taban ücretlinin maaş hesaplanmasındadır. Hükümet yetkililerince açıklanan taban fiyat fiyatı, 30 günlük SGK matrahıdır. Açıklanan bu meblağ aylık maaş olarak düşünülmekte ve 28 çeken ayda da 31 çeken aylarda da 30 günlük fiyat verilmektedir. Lakin bir yıl 365 gün hatta 4 yılda bir 366 gün olduğundan minimum fiyatlı her yıl 5 gün tamamlanmamış fiyat alıyor. Bu meblağ 2021 yılı için senelik net 471 TL’dir. Şu demek oluyor ki sistemli çalışan bir minimum fiyatlı 2021 senesinde net 471 TL, brüt 596 TL tamamlanmamış fiyat alacak.

Ayrıyeten bu yanlış hesaplama ücretlinin, emeklilik, yaşlılık, vefat, malullük suretiyle aylıklarını da ilerleyen vakitte etkileyecek.

Yanlış hesaplamanın yarattığı ikinci mesele; “Tamamlanmamış AGİ”

Fiyatlı çalışanlar; evli ve/yada çocuk sayısına bağlı olarak minimum geçim indirimi (AGİ) almaktadırlar. AGİ, çalışanın maaşına bakılmaksızın her fiyatlı için senelik brüt minimum fiyat üstünden hesaplanmaktadır. Almaya hak kazanılan AGİ ise, çalışanın gelir vergisinden düşülür. Sonuçta, AGİ ücretliye kalan vergi ise devlete ödenir. AGİ ne kadar yüksek ise ödenen gelir vergisi de o denli düşük olacaktır. Ya da AGİ ne kadar azca ise ödenen gelir vergisi de birebir meblağda fazla olacaktır. Buraya kadar bir mesele yok suretiyle, haklısınız.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 32’nci unsurunda AGİ hesaplamasında “minimum fiyatın senelik brüt fiyatının..” cümlesinin dikkate alınması gerekmektedir. Minimum fiyatın senelik brüt meblağı ise 365 güne isabet eden fiyattır. Fakat 5510 sayılı Yasa uyarınca 30 günlük SGK matrahı/prim gün sayısı senelik brüt taban fiyat fiyatı olarak algılanıyor. Temelinde minimum ücretliye 5 gün tamamlanmamış ödenen brüt fiyatın de eklenmiş hali üstünden hesaplanması gerekmektedir.

Bu bilerek ya da bilmeyerek meydana getirilen yanlışlık sonucunda bekâr ve çocuksuz bir ücretliye 2021 senesinde aylık 3,66 TL münasebetiyle da senelik ortalama 44 TL tamamlanmamış AGİ ödenmesine niçin olmaktadır. Şahıs evli ve/yada çocuk sahibiyse bu fiyat artmaktadır. “TÜİK’in yapmış olduğu izahat uyarınca” fiyatlı çalışan şahıs sayısı ortalama 13 milyon kişidir. 13 milyon ücretliye senelik (en düşüğünden) 44 TL tamamlanmamış AGİ verileceği düşünüldüğünde minimum 572 milyon TL tamamlanmamış AGİ ödenmektedir. Hatta ücretlilerin evli ve/yada çocuklu oldukları da dikkate alındığında bu meblağ 2021 yılı için ortalama 1 Milyar TL’ye yaklaşmaktadır. Şu demek oluyor ki 1 milyar TL tamamlanmamış AGİ ve 1 milyar TL fazla vergi…

Yanlış hesaplamanın yarattığı ÜÇÜNCÜ mesele; “fazla vergi”

Fiyatlı için hesaplanan AGİ, ücretlinin maaşından hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmektedir. Şu demek oluyor ki AGİ, patronun cebinden değil, devlete ödenmesi ihtiyaç duyulan gelir vergisinden düşüldüğünden devletin cebinden çıkmaktadır. Bundan dolayı AGİ senelik (en düşüğünden) 44 TL tamamlanmamış ödendiğinden, bu meblağ hesaplanan gelir vergisinden de düşülmemiş/mahsup edilmemiş olmakta ve hasebiyle da devletin kasasına “fazla vergi” olarak girmektedir.

Genel kıymetlendirme

Her şey, hükümet yetkililerince açıklanan minimum fiyatın “30 günlük prim matrahı” bulunduğunu anlayamamamızdan meydana gelmektedir. Görmek mi istemiyoruz? Bilemedim doğrusu. Hele siyasal partiler ile başta DİSK olmak suretiyle sendikaların iyi mi bu türlü bir kusur yaptıklarını, bunu görmemelerini ya da görmek istememelerini aklım pek almıyor doğrusu. Bu kusur sonucunda tüm minimum ücretliler senelik brüt 596 TL tamamlanmamış fiyat alıyor. Buna bağlı olarak tüm ücretlilere ortalama 1 milyar TL tamamlanmamış AGİ ödeniyor. Şu demek oluyor ki 1 milyar TL tamamlanmamış AGİ ve 1 milyar TL fazla vergi alınıyor…

Personel, 5 günlük tamamlanmamış fiyatını 5 yıllığına geriye yönelik olarak patronundan talep edebilir. Alınan tamamlanmamış AGİ ve fazla alınan gelir vergisi için ise yine geriye yönelik olarak 5 yıllığına Vergi Yordam Kanunu’nun 117/2’nci unsurunda “mahsupların yapılmamış” olması sonucu uyarınca vergi dairesinden düzeltilmesini talep edebilir. Ümit ederim ödenir doğal olarak..

Bu durum 2008’den bu yanadır bu türlü. Şu demek oluyor ki geriye yönelik en fazla 5 yıllığına talep edilebildiği için 5 yıldan evvelki seneler için bir bardak su içmek gerekecek.

Mevzuyu en kolay biçimiyle tabir edebildim sanırım. Siyasal partilerin ve başta DİSK olmak suretiyle sendikaların bu mevzuya eğilmeleri dileğiyle. Ümit ederim sav elden düzelir.

Saygı ve sevgilerimle….

__________________________________________________________________________________________________

* Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ali Fuad Başgil Hukuk Fakültesi, Mali Hukuk Anabilim Kolu Lideri

kaynak : t24.com

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku