Bağlantı Başkanlığı’nın “makbul gazeteci” yetkisine Danıştay’dan dur

0

Modern Gazeteciler Derneği’nin (ÇGD), Basın Kartı Yönetmeliği’nin bazı unsurlarının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açmış olduğu davada, Danıştay’ın en üst karar organı olan Danıştay İdari Dava Daireleri Heyeti’nden “‘makbul gazeteci’ incelemesi yapamazsın” sonucu çıktı. Konsey, yönetmeliğin, istenilen kamu görevlisine basın kartı verilmesine olanak elde eden unsuruyla beraber, Cumhurbaşkanlığı Bağlantı Başkanlığı’na soyut ve hazzı şekilde basın kartlarının iptali yetkisi tanıyan düzenlemelerini hukuka alışılmamış buldu. Düzenlemelerin yürütmesini durduran Danıştay’ın sonucuna nazaran, Bağlantı Başkanlığı, “basın meslek onurunu zedeleyecek işler yapmış olduğu/yapması”, “ulusal güvenlik ya da kamu sistemine karşıt davranışlarda bulunması” ile “bu tarz şeyleri alışkanlık edinmiş olduğu/edinmesi” suretiyle “soyut ve hazzı” münasebetlerle basın kartı alınmasını engelleyemeyecek, alınan kartları iptal edemeyecek.

ÇGD ismine Avukat Onur Can Keskin, Basın Kartı Yönetmeliği’nin kimi unsurlarının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle dava açmıştı. Danıştay 10. Daire, yürütmenin durdurulması talebini fazlaca sonlu bir şekilde kabul etmişti. Avukat Keskin, ÇGD ismine karara itiraz ederek, mevzuyu Danıştay İdari Dava Daireleri Konseyi’ne taşıdı. Konsey, geçtiğimiz Aralık ayında belgeyi karara bağladı ve yönetmeliğin eleştiri bir fazlaca düzenlemesinin yürütmesini hukuka muhalif bularak durdurdu.

Hukuk devleti vurgusu

Kararda, Anayasa Mahkemesi’nin kararlarına atıf yapılarak, anayasanın 2. Unsuruna nazaran hukuk devletinin hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı kontrolüne açık, yasa koyucunun da uyması ihtiyaç duyulan temel hukuk prensiplerinin bulunduğunun şuuruna haiz devlet olduğu vurgulandı.

Öngörülebilirlik prensibi

Kararda, “öngörülebilirlik” prensibinin, hukukun temel unsurlarından olduğu ve bu prensibe nazaran, yasal ve yönetimsel düzenlemelerin açık ve net olması gerektiği kaydedildi. Kararda, “Buradaki emel, ilgili bireylerin davranışlarını belirleyebilmesi ve belli aksiyonların yol açabileceği neticeleri evvelden öngörebilmesidir” denildi. Bu mevzudaki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarına da atıf yapılmış oldu.

“Belirlilik” prensibi

Kararda, diğeri bir temel hukuk prensibi olan, “belirlilik” unsuruna de vurgu yapılarak, “Düzenlemenin keyfiliğe müsaade vermeyecek halde şu demek oluyor ki yönetim tarafınca takdir yetkisine dayanılarak hazzı uygulamalara imkân verilmeyecek formda yapılması gerekmektedir” sözü kullanıldı. Anayasa Mahkemesi’nin, kanun kararının belirgin olmasına ilişkin sonucu yer verildi.

Basın özgürlüğü

Kararda, basın özgürlüğüne ilişkin anayasal kurallar ve demokratik toplumlardaki düşünce özgürlüğüne ilişkin unsurlar sıralandı. Basının, kamu güçlerine olmasıyla birlikte hususi güçlere karşı da korunması icap ettiğinin anlatıldığı kararda, “Bağımsız ve yansız yayıncılığın sürdürülebilmesi için alınacak tedbirler de bu ödev kapsamındadır” denildi.

“Yalnız devletin pozitif yönde görmüş olduğu haberler…”

Kararda, şu şekilde devam edildi:

“İfade özgürlüğünün kelamı edilen toplumsal ve ferdî fonksiyonunu yerine getirebilmesi için, AİHM’in de tabir özgürlüğüne ilişkin kararlarında sıkça belirttiği suretiyle, yalnızca toplumun ve devletin pozitif yönde, hakikat ya da zararsız görmüş olduğu “haber” ve “düşüncelerin” değil, devletin veya halkın bir kısmının negatif ya da yanlış bulmuş olduğu, onları rahatsız eden haber ve kanıların de serbestçe tabir edilebilmesi ve bireylerin bu tabirler sebebiyle rastgele bir yaptırıma doğal olarak tutulmayacağından güvenli olmaları gerekmektedir.”

“Demokratik toplumdan kelam edilemez”

Kararda, Tabir özgürlüğünün çoğulculuğun, müsamahanın ve açık fikirliliğin temeli olduğu, bu özgürlük olmaksızın “demokratik toplumdan” bahsedilemeyeceği anlatıldı.

Basın kartının kıymeti: Toplumun hakikat bilgilendirilmesi için vasıta

Kararda, basın kartının, gazetecilerin mesleksel faaliyetlerini yürütürken etkin emekleri, bölümün her türlü zorlukları karşısında kendilerini savunabilmeleri için kıymetli olduğu anımsatıldı. Basın kartının ayrıyeten her türlü kamusal faaliyete katılma mevzusunda akreditasyon görevi görmüş olduğu belirtilerek, “Basın kartı yalnızca bir meslek kartı olmayıp, tıpkı vakitte basın kartı sahibi olan şahsa habere, bilgiye, vakaya erişebilme imkanında kolaylık elde eden ve bu doğrultuda toplumun yanlışsız bilgilendirilmesine vasıta olan bir karttır” denildi.

“Hazzı şekilde engellenemez”

Kararda, bu yüzden, basın kartının niteliği ile ne formda verileceği mevzusunda ve bu kartın verileceği şahıslarda aranacak koşulları içeren temel prensiplerin, anılan hakka hazzı bir şekilde müdahale edilmesini önleyecek formda düzenlenmesi gerektiği vurgulandı.

“İstediğin kamu görevlisine basın kartı veremezsin”

Kararda, yönetmeliğin 14. unsurunun 1. fıkrasının a, b, c bentleri sıralandı. Bu düzenlemelere nazaran, şu bireylere basın kartı verilebileceği anlatıldı:

  • Cumhurbaşkanlığı Merkez Teşkilatında basın-yayın faaliyeti yürüten ve Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşlarda basın-yayın ünitesinde çalışan çalışandan en üst yönetici tarafınca belirlenecek bireylere
  • Bakanlıklarda, Basın ve Halkla Alakalar Müşavirliği ünitesi amiri ile basın-yayın faaliyeti yürüten çalışandan bakan tarafınca belirlenecek iki şahsa
  • Bağlantı Başkanlığında; Önder ve önder yardımcılarına, 1. hukuk müşaviri, daire liderleri, taşra teşkilatı müdürleri, basın müşavirleri, basın ataşeleri ile Başkanlık ünitelerinde fiilen misyon meydana getiren hukuk müşavirlerine, bağlantı uzmanlarına ve uzman yardımcılarına, merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatı ünitelerinde fiilen misyon meydana getiren çalışandan Başkanlıkça uygun görülenlere…

Kararda, İrtibat Başkanlığı’na basın kartı düzenleme yetkisinin verildiği lakin kartın kamu görevlilerine verilmesine ilişkin düzenleme yapma yetkisi tanınmadığı vurgulandı. Yönetmelikte, basın kartı verilmesine ilişkin değerlendirmelerin kurul tarafınca yapılacağı belirtilmesine rağmen dava mevzusu düzenlemelerde yalnızca en üst düzey yöneticinin, bakanın ya da liderin uygun görmesinin kâfi sayıldığı vurgulandı.

Basın kartı verilecek işçi mevzusunda da yönetmelikte sınırlama olmadığının anlatıldığı kararda, “Oysa ki basın kartı verilecek bireylere ilişkin hangi ölçütlerin temel alınacağının somut olarak ortaya konulması; objektif ölçütlerin dava mevzusu Yönetmelik ile belirlenmesi gerekmektedir” denildi.

Türel bellilik prensibine ters

Kararda, bu yüzden, kelam mevzusu düzenlemelerin türel bellilik unsuruna terslik teşkil etmiş olduğu belirtilerek, “Yönetmeliğin 6. unsurunda basın kartı verilecek şahıslar için belli koşullar aranırken dava mevzusu düzenlemelerde rastgele bir kural aranmadan elhasıl bu kartın sınırlama getirilmeden her pozisyondaki işçiye verilebilir olması Yönetmeliğin kendi içinde tutarsız kararlar barındırmasına yol açmıştır. Bu prestijle, tüzel bellilik prensibine muhalif halde düzenlenen anılan kararların hukuka alışılmamış olduğu sonucuna varılmıştır” denildi.

“Muğlak tabirlerle kartı iptal edemezsin”

Kararda, yönetmeliğin daima basın kartı ve basın kartı iptallerine ilişkin kuralları da anımsatıldı. Kararda, daima özellikte basın kartı sahibinin; basın meslek onurunu zedeleyecek işler yapmış olduğu ve davranışlarda bulunmuş olduğu veya alışkanlıklar edinmiş olduğu hallerde daima özellikte basın kartının iptal edileceğinin düzenlenmiş olduğu açıklandı. Ayrıyeten, “Basın meslek onurunu zedeleyecek işler yapması”, “Ulusal güvenlik ya da kamu nizamına muhalif davranışlarda bulunması veya bu tıp davranışları alışkanlık edinmesi” hallerinde de kartların iptal edileceğinin düzenlenmiş olduğu söz edildi.

Kararda, “basın meslek onurunu zedeleyecek işler yapmış olduğu/yapması”, “ulusal güvenlik ya da kamu sistemine alışılmamış davranışlarda bulunması” ile “alışkanlık edinmiş olduğu/edinmesi” tabirlerinin tarifinin yönetmelikte olmadığı vurgulanarak, şu şekilde denildi:

“Muğlak tabirler içeren bu düzenlemeler, üstte açıklamasına yer verilen, “hukuki öngörülebilirlik” ve “hukuki belirlilik” unsurlarına ters olduğu suretiyle, bu ibarelerin yer almış olduğu düzenlemelerin basın kartı sahibi ilgilileri, mesleğini baskı altında, kaygı içinde yerine getirmek zorunda bırakabileceği; bu yüzden de, anılan ibarelerin basının misyonunu tam olarak yerine getirmesine sakınca olabileceği sonucuna varılmıştır.”

Iyi mi tespit ediyorsun?

Kararda, şu şekilde devam edildi:

“Öteki taraftan, anılan düzenlemeler çerçevesinde bedellendirilen fiillere ilişkin tespitin hangi yol ile ne şekilde yapılacağı soruları açıkta kalmakta olup; bu sürece ilişkin soruşturma ya da araştırma yapılıp yapılmayacağı; ilgililerin savunmalarının alınıp alınmayacağı da meçhuldür. Kaldı ki, “müdafa hakkı”nın, ferdin en temel haklarından olduğu ve Anayasamızda da bu durumun karar altına alındığı; bu hakkın ihlal edilmesinin hukuka karşıtlık oluşturacağı açıktır. Yönetim tarafınca, bu düzenlemelerin içinde ne olduğunun geniş tutulması, muğlak sözler kullanılarak, hudutlarının tam olarak belirtilmemesi sebebiyle basın kartının iptali mevzusunda tanınan yetkinin hazzı olarak kullanılabileceği ve yönetim ile ferdin bu manada karşı karşıya gelebileceği de göz önünde bulundurularak, düzenlemenin çerçevesinin açık ve net şekilde belirlenmesi gerekmektedir.”

Yetki kimin

Kararda, basın kartının verilip verilmeyeceği yetkisinin komiteye bırakılmasına karşılık, iyi mi ve kim tarafınca iptal edileceğinin yönetmelikte belirtilmediği, yönetmelik düzenlemelerinin, muğlak sözler içermesi, net ve açık olmaması, hudutlarının belirleme edilmemesi sebebiyle türel öngörülebilirlik ve bellilik unsuruna ters vurgulandı.

Çabucak uygulanacak

Kamu görevlilerine basın kartları verilmesine yönelik düzenlemenin yürütmesinin durdurulması sonucu 3’e karşı 8, diğer yürütmeyi durdurma kararları ise 5’e karşı 6 oyla verildi.

Bağlantı Başkanlığı, basın kartı başvurusu meydana getiren gazetecilere, karşılık vermeyerek, evraklarını incelemede tutuyor ya da sürece koymuyordu. Başkanlığın basın kartı almaya hakkı olup olmadığı tarafındaki formu kaidelerin dışına taşan ve yorum yöntemiyle ulaşılabilecek “makbullük” incelemesini mümkün kılan yasal destek ortadan kalktı. Karara nazaran, Bağlantı Başkanlığı, bu yolu izlemeksizin, müracaatları komiteye iletmek zorunda olacak. Başkanlığın bu tarafta araştırma yapmasını gerektirecek bir müddete de gereksinimi kalmadı. Yeniden karara nazaran, yürütmenin durdurulması sonucu derhal uygulanacak, davanın bitmesi beklenmeyecek.

kaynak : t24.com

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku