Arjantin’de askeri cunta periyodunun mirası: “Baba, sen hakikaten yüzlerce kişiyi öldürdün mü?”

0

Baba, hakikaten yüzlerce kişiyi öldürdün mü sen?

Bu türlü bir suali kaç çocuk ebeveynine yöneltmek zorunda kalır? Arjantinli bir küme kadın ve adam için bu artık görmezden gelemeyecekleri ve sormaktan kaçınamayacakları bir sual.

Analía Kalinec, Buenos Aires’deki meskeninde soğuk bir Ağustos akşam üstü telefon çaldığında, bu telefon konuşmasının ailesini paramparça edebileceğini asla düşünemezdi.

Arayan annemdi. ‘Bak, korkma sadece baban hapiste’ dedi. Sonrasında ‘Fakat merak etme, siyasal işler bunlar’ diye devam etti. O telefon gelene kadar, babamın işiyle diktatörlük ortasında hiçbir münasebet kurmamıştım. Uzaktan yakından…

Analía’nın babası, Arjantin’i 1976 ile 1983 yılları ortasında yöneten zalimliğiyle meşhur askeri cunta rejimine bağlı olarak misyon yapmış eski bir polis memuruydu.

Artık, ülkenin yakın tarihinin en fecî insan hakları ihlalleriyle, 180 kaçırma ve rejimin bâtın gözaltı kamplarında onlara azap yapmak ve öldürmekle suçlanıyordu.

İktidarda kalmış olduğu yedi yıl süresince askeri yönetim, komünistler, sosyalistler, sendika başkanları, öğrenciler, sanatkarlar da dahil siyasal muhalif saydığı herkesi amaç aldı. Bu periyotta 30 bine yakın insanoğlunun, Kalinec suretiyle güvenlik vazifelileri tarafınca kaçırıldıktan ve zorla alıkonulduktan sonrasında “kaybedilmiş olduğu” kestirim ediliyor.

Sadece Analía’nın babasının fazlaca derinlere gömdüğü sırlarından, 25 yaşına girmiş olduğu 2005 yılına kadar en küçük halde haberi olmadı. Annesinden o telefon gelinceye kadar.

O gün gözaltına alınan Kalinec, karısının iyimser beklentilerine rağmen hiçbir zaman hür bırakılmadı. 2010 senesinde da insanlığa karşı işlediği kabahatlerden dolayı müebbet mahpus cezasına çarptırıldı.

Analía, “Bana ‘Bir canavar olduğumu mu düşünüyorsun?’ diye sordu” diyor. “Ne söylememi bekliyordu ki? O benim fazlaca sevdiğim fazlaca yakın olduğum babamdı. Donup kalmıştım.

Paula da (soyadının kullanılmamasını istedi) babasıyla ilgili bir aydınlanma anı yaşamıştı.

14 yaşlarındayken, babası onu ve adam kardeşini alıp bir kafeye götürmüş ve onlara bâtın misyonlu bir sivil polis olarak çalıştığını söylemişti.

Hemen sonra babasının aslına bakarsak sol kümelere sızarak, üyelerini rejime yakalatan biri bulunduğunu anlamıştı.

Diktatörlükle ilgili bildiğim şeyleri babamın yapmış olduğu, ya da babamın onlara hizmet etmiş olduğu başıma dank ettiğinden beri utanıyor ve güya cürüm ortağıymışım suretiyle hatalı hissediyorum” diyor.

Artık bu bilgiye sahibim ve bununla ilgili yapabileceğim hiçbir şey yok. İçimde tutmak istemediğim bir sırrım varmış suretiyle” diye sürdürüyor.

Bu bayanların ailelerinin tarihiyle ilgili gerçekleri anlamaları ve hesaplaşmaları seneler sürmüş. Fakat artık bu hususta konuşmak istediklerini söylüyorlar.

Soykırım faillerinin oğulları, kızları ve yakınları

BBC

Cuntanın solcular ve onları destekleyen her insana karşı savaşının devam etmiş olduğu periyotta, 1980’de doğan Analía Kalinec, psikolog ve öğretmen.

Üç kız kardeşi ve Analía, erken yaşta evlenmiş ve siyasetle pek ilgilenmemişler.

2005 senesinde annnesinden gelen o telefondan sonrasında, babasını cezaevinde ziyarete gittiklerini hatırlıyor.

Bana ‘Hakkımda söyleyecekleri şeylere inanma, hepsi devasa bir yalan’ dedi” diyor.

Kalinec, ailesine, pişman olacağı, af dilemesi ihtiyaç duyulan hiçbir şey yapmadığını, bir “savaşın içinde” bulunduğunu ve artık intikam ardındaki solcular tarafınca suçlandığını söylüyor.

Analía “Söylediklerinin tek sözünü anlamadım” diyor. Onun için diktatörlük geçmişte kalmış bir şey ve babasının cezaevine konduğu birinci iki yılı gerçekleri “inkâr” ederek geçiriyor.

Cunta periyodunda kaybolan yakınları için kampanya yürüten Plaza de Mayo (Mayo Meydanı) anneleri ve büyükannelerini destekliyordum. Hepsi fazlaca doğruydu lakin benim babamın bunlarla bir ilgisi yoktu. Hala bunun bir yanlışlık olması gerektiğine inanıyordum. Lakin mahkeme başladığında işlerin pek de babamın bizlere anlattığı suretiyle olmadığını anlamaya başladım” diyor.

Dava belgesindeki evrakları okumaya başladığında babasının geçmişiyle yüzyüze geldi. Babasının yaşattığı terörün karanlık tanıklıkları, hayatta kalabilenlerin sesinden tam 800 sayfayı dolduruyor.

Ordunun, kaçırdıkları insanları tuttuğu toplama kampları hakkında anlatılanları okudum. Bir harita suretiyle başımda oluşuyor ve babamı bunun içine yerleştirmem gerekiyordu ki bu dayanılmaz bir şeydi” diyor.

Bu zulmün kurbanları Kalinec’in gerçek adını bilmiyor. Çalmış olduğu zımnî toplama kamplarında daima gerçek kimliğini gizleyecek bir takma isimle tanınıyor: Doktor K.

Onu bu isimle çağırdıklarını biliyordum zira bir kezinde büyükanneme söylemişti ve bir kez de ben ona bu lakabın nereden geldiğini sorduğumda, muntazam ve disiplinli biri olduğundan onu avukata ya da doktora benzettiklerini o yüzden bu adı verdiklerini söylemişti. Sadece bu isim ona ‘ameliyathane’ adını verdikleri azap odalarında işkenceyi yürüten ‘hekim’ olduğundan de verilmiş olabilirdi.”

Analía sonunda cezaevine giderek babasıyla yüzleşti.

Bunu yaptığımda haklı çıkarılamayacak şeyleri haklı çıkarmaya çalışan fazlaca öfkeli bir insanla karşılaştım. Ve bunu yaparken en makûs kuşkularımın da haklı bulunduğunu doğruladı. Şahsen tüm bunlara karıştığını doğruladı. Bu beynimi patlatan bir şeydi” diyor.

Sevilmiş olduğu, keyifli çocukluk anıları olan bir adam kelam mevzusu olduğunda bu durumla baş etmek yeterlice güçtü.

Evvel, ikisini birbirinden ayırmam gerekiyordu. ‘Bir yanda babam var diğer yanda bir işkenceci’ diyordum. Bunu yapmazsam baş edemiyordum. Lakin sonrasında bu ikisinin tıpkı şahıs bulunduğunu, her zaman tıpkı şahıs bulunduğunu kabul etmem gerekti.

Mahkeme süreci ve şahitler

Eduardo Kalinec’i, mahkemeye tanık olarak çağırılan onlarca şahıs üç değişik kapalı gözaltı merkezinde sorgulama ve azap seanslarına katılan bir şahıs olarak teşhis etti.

Onu, o sıralardaki eşkaliyle tarif ediyorlardı: 20’li yaşlarının ortalarında, ince sesli, tıknaz ve yapılı, kalınca enseli, bıyıklı.

O kamplardan sağ çıkanlardan kimileri onu “korkulan“, “fazlaca zalim tabiatlı” bir şahıs olarak tarif etti.

Kamplara atılanların birden fazla ise sağ çıkamamış, ölüleri bile bulunamamıştı. Bir birçok o yıllardan bu yana “yitik” olduğundan ölmüş kabul ediliyor.

Ana María Careaga, cunta güçleri tarafınca alıkonulduğunda 16 yaşlarında ve üç aylık gebeydi.

Doktor K”nın onu banyoda görüp tekmelediğini hatırlıyor. Bir kezinde de, yakalandığında hamile bulunduğunu söylemediği için ona sonlanmış ve “Bacaklarını açıp kürtaj yapmamı ister misin” diye haykırmıştı.

Miguel D’Agostino da Kalinec’i bir yıla yakın tutulduğu saklı toplama kampında, kendisine beş gün süresince, “ameliyathane” denilen odada elektrik vererek azap meydana getiren üç bireyden biri olarak teşhis etti.

Delia Barrera konutu basılıp bir küme silahlı adam tarafınca kaçırıldığında 22 yaşındaydı. Kalinec’in o sırada azapçı olduğu El Atletico adı verilen bâtın kampa götürülmüştü.

Gözlerim bağlıydı, etrafımdaki sesleri duyuyordum. Beni soydular ve metal bir karyolaya bağlayarak elektrik vermeye başladılar. Bir polis karakoluna bomba yerleştirmekle suçlanıyordum, lakin bu türlü bir şey yapmamıştım. Aksiyonu beraber yaptığım şahısların isimlerini vermemi istiyorlardı” diye konu alıyor.

Kalinec’i bu kampta kalmış olduğu 92 gün süresince bir sefer, göz bağları gevşediği bir sırada görmüş. Daima bir tıp hekimi bulunduğunu düşündüğü Doktor K, ona kaburgalarının kırıldığını söylemiş.

Göz bağımın altından yüzünü görebiliyordum. Bu hiçbir zaman unutamayacağım bir yüzdü. Mahkemede hakim bana sanıklar ortasında tanıdığım kimse olup olmadığını sordurulmuş olduğu zaman çabucak ‘İşte Doktor K’ diye gösterdim” diyor.

Bir yıl devam eden yargılama sonunda Kalinec 2010 yılının Aralık ayında müebbet mahpusa mahkum edilmesi, Arjantin’de diktatörlüğün sona erişinin üstünden neredeyse 40 yıl geçerken hala devam eden zamanı yüzleşmenin bir kesimiydi.

BBC

1000’den fazla eski asker ve polis, insan hakları ihlallerinden hatalı bulunarak ağır mahpus cezalarına çarptırıldı ve hala 370 belge da hala Arjantin yargısında sonuçlanmayı bekliyor.

Fakat devlet tarafınca örgütlenen bu baskı ve zulümde hissesi olan hepimiz hakkaniyet önüne çıkmadı. Bir fazlaca dava, kâfi kanıt bulunamadığı sebebi öne sürülerek düştü. Bunlardan biri de Paula’nın babasıydı.

Kalinec

Paula “Neler yaptığını biliyorum, zira bana söyledi. Yapılanların kesimi bulunduğunu biliyorum. Üstelik gurur duyuyordu, kendisini bir kahraman suretiyle görüyordu” diyor.

O vakte kadar babasını avukat sanıyordu. Onu asla polis üniformasıyla görmemişti.

O sırada 20’lerindeydi ve konuttaki fotoğraflarında {hiç de} polise benzemiyor. Saçları uzun, o zaman moda olan koca yakalı gömleklerden giyiyor. 1970’lerden rastgele bir genç suretiyle” diyor.

Fakat Paula, vakitle boşlukları tamamlıyor ve babasının tutuklanacak fertleri belirleyip suç duyurusu eden biri bulunduğunu anlıyor.

Tıpkı Analía suretiyle babasıyla yüzleşmeye karar veriyor.

Ona ‘İnsanlara azap yapamazsın. İnsanların ne yapmış olduğu umurumda değil. Hiçbir münasebetle azap yapamazsın’ dedim.”

Babası ise ona yetkililerin “teröristlerle” çaba ettiğini “komünistlerin başa gelmek suretiyle bulunduğunu” söylüyor.

Paula babasının ellerinde kaç kişinin kanı bulunduğunu bilmiyor fakat hiçbir zaman pişman olmadığından güvenilir.

Terör çarkının bir dişlisiydi. Hataların işlenmesi icap ettiğini düşünüyordu. Bu tarz şeyleri hiçbir zaman cürüm diye de tanımlamadı. Adımların atılması icap ettiğini söylüyordu.”

Babasıyla ilgili gerçekleri kavradıktan on yıl kadar sonrasında anası öldüğünde, onunla tüm ilgisini kesti.

2019 yılının sonlarında şiddetli bir nüzul geçirdiğini duyunca ziyaret edip etmemeyi düşündü ve ziyaretine gitmemeye karar verdi. Öldüğünde cenazesine de gitmedi.

BBC

Bu baht yapıtı olmadı. 2017’de Anayasa Mahkemesi tarafınca verilen bir kararın bu buluşmada büyük tesiri oldu. Devlet Lideri Mauricio Macri liderliğindeki merkez-sağ hükümet devrinde Yüksek Mahkeme tarafınca verilen bir karar, diktatörlük periyodu hatalarından mahkum olmuş yüzlerce insanlık suçlusunun erken tahliyesini sağlayabilecekti. Bunlar ortasında Eduardo Kalinec de vardı.

Yarım milyon insan sokaklara dökülerek kararın iptalini istedi. Ve karar iptal edildi.

Analía “Babamın mahpusta olması Arjantin toplumu hakkında pozitif yönde bir puandır. Sessizliği bozma gereksinimi duydum. Açkça izah edelim istedim, ‘Geri dönüş yok’. Babalarımızın kabahatlerinin cezasını çekmesini istiyoruz” diyor.

Feysbuk üstünden lisana getirmiş olduğu fikirlerinden oluşan manifestoyu diğerlerinin evlatları da okudu ve yanıt vermeye başladı:

Oradan başladık. Temas kurduk, buluştuk. Bu tek başına taşıması fazlaca güç bir yük. Biraraya gelip şovlara katılmaya karar verdik. Evvel dört bireydik. Tamamımız bayandık. Büyük bir güç ve coşkumuz vardı.

Kendilerini, ailelerinin koyduğu konuşmama kuralına baş kaldırdıkları için “İtaatsiz Hikayeler” diye isimlendirdiler.

Birden fazla, uzun vakittir Analía suretiyle babalarıyla görüşmeyi bırakmış ve birçoğunun kardeşleri de bu yüzden onlarla görüşmeyi kesmiş.

Benim suretiyle insanları bulmaktan fazlaca memnun olmuştum. Yalnızca benim bu türlü hissetmeyeceğimi biliyordum. Beni öteki asla kimsenin anlayamayacağı kadar muntazam anladılar” diyor.

Analía babası hakkında terapistinden oburuyla konuşamadığını ve 23 senelik suskunluktan sonrasında nihayet konuşabilmenin büyük bir rahatlama getirdiğini de konu alıyor.

Artık 80 kişilik bir küme olmuşlar. Kümenin büyük kısmı tekrardan kadın. Her hafta buluşuyor, yiyecek yiyor, politika konuşuyor, hislerini paylaşıyor ve yapacakları hareketleri planlıyorlar.

Kampanyalarından birinin merkezinde babalarının hatalarını itiraf etmeyi ve data vermeyi reddedişi var.

Analía “Hâlâ babamın konuşmasını temenni ediyorum. Kurbanlarının akıbeti hakkında data sahibi bulunduğunu biliyorum. Şu anda fazlaca yaşlanmış olan diğer vazifelilerden değişik olarak babamın hala aklı başlangıcında ve fazlaca güçlü bir hafızası var. Anlatmamayı seçmesi ve bu suskunluğun yol açmış olduğu acı ve hasar benim fazlaca canımı yakıyor” diyor.

Babaları konuşmadığı için, İtaatsiz Öyküler kümesi üyeleri, Arjantin ceza kanunlarında değişim yapılarak, insanlık cürümleri davalarında, suçlanan şahısların evlatlarının da mahkemede tanıklık yapmasına müsaade verilmesini istiyorlar.

Bu şahıslar hakkında kesim parça bilgilerin evlatların, ailenin tanıklığıyla birleşerek kimi gerçeklere açıklık kazandırabileceğini düşünüyorlar. Bunun bir örneği Analía’nın, babasının Doktor K lakabını kullandığını bilmesi.

Bir oburunun yakını, cunta rejimi için çalışan babasından insanların canlı canlı helikopterlerden okyanusa atıldığını dinlemiş sadece mahkemede tanık olarak dinlenemiyor.

Analía “Patriyarkal toplumda babaya karşı tanıklık kuvvetle kınanan bir şey. Babanız, kanınız. Pekala fakat babanız azapçı, tecavüzcü ya da hırsızsa? Hiçbir şey söyleyemeyecek misiniz?” diye soruyor.

Beşerler bunu sorgulamıyor bile. Tahminen de bizim yapmamızın vakti.

2018 senesinde İtaatsiz Kıssalar kümesi askeri cuntanın yıldönümü olan 24 Mart Ulusal Bellek Günü’nde birinci kere sokaklara çıktı.

Oldukça renkli pankartlarında “Biz soykırım faillerinin akrabalarıyız” yazıyordu.

Faillerin ailelerinden bir küme kamuoyu önünde birinci kez tutum alıyordu” diyor.

Sadece onların bu hareketlerine hepimiz hazır değil. Varlıkları bir fazlaca cunta devri kurbanının aileleri ve periyodun mağdurları açısından hastalık verici olabiliyor.

Cunta devri işkencehanelerinden sağ çıkanlardan Delia Barrera 2019 senesinde BBC’ye konuşurken “Bu ‘itaatsiz’ oğullar ve kızların konuşmak için fazlaca fırsatları olmuştu. Niçin daha evvel yapmadılar bunu?” diye sordu.

Karar giymiş insanlık suçlularının yakınları için durum birazcık daha karmaşık.

Analía “Kendime daima soruyorum, kümede da tartışıyoruz. Sevgiyi iyi mi silersin? Hoş anıları iyi mi yok edebilirsin? Sevmeye ya da sevmemeye karar verilebilir mi? Bir vakitler sevmiş olduğum babamdan kopmayı içimde bir şey reddediyor. İşte bu çelişkilerle yaşıyorum” diyor.

Lakin kimileri bir adım daha atarak babalarıyla alakalarını “eski kızı” diye tanımlıyor ya da resmen soyadını değişiklik yapma başvurusu yapıyor.

Analía “Bu fazlaca kişisel bir karar lakin benim için bir şeyi değiştirmez. Soyadımı babama bırakmayı reddediyorum. O benim soyadım, benim akrabalarım, benim tarihim” diyor.

Paula da aynı fikir.

BBC

Babasına, ölmeden evvel “Bir fazlaca beşerden fazlaca şey aldınız, benim adımı alamayacaksınız. Siz onu lekelediniz, ben temizleyeceğim” demiş.

Babasının vefatından sonrasında kolektiften birazcık geri çekilmiş lakin halinin değişmediğini konu alıyor.

Hâlâ Arjantin’de ve dünyanın diğer yerlerinde, bu cins cürümlerin faillerinin yakınlarıyla, onlarla münasebetleri iyi mi olursa olsun, konuşmak ve diğeri insanları uyandırmak sorumluluğunu hissediyorum” diyor.

Fotoğraflar Analía Kalinec ve Paula’nın albümlerinden alındı.


  • Arjantin’de kürtaj yasağının kalkması komşu ülkeleri de etkileyebilir mi?
  • Arjantin’den dolar milyonerlerine koronavirüs vergisi
  • Arjantin kürtajı yasallaştırdı, Latin ABD’da ‘domino tesiri görülebilir’
  • “ABD ve Almanya danışma örgütleri senelerce Türkiye ve diğer ülkelerin şifreli iletilerini dinledi”

kaynak : t24.com

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku