Albert Einstein’ın evlatları ve münasebetleri hakkında neler biliniyor?

0

“Einstein, oğlunun zihinsel hastalığı ile baş etmede problem yaşıyordu” diye konu alıyor Einstein Papers Project’ten Ze’ev Rosenkranz.

“Tete” ismiyle da çağrılan Eduard, Einstein’ın en ufak çocuğuydu.

Ailenin onun bedensel sıhhatiyle ilgili tasaları vardı. Ruhsal sıkıntıları ise fakat yetişkinlikte ortaya çıkacaktı.

Rosenkranz, Eduard’ın ağlatısal bir yaşam hikayesi bulunduğunu söylüyor.

Albert Einstein ve birinci eşi fizikçi Mileva Mariç’in üç evladı olmuştu. Kızları Lieserl’e dair çabucak derhal hiçbir şey bilinmiyor; ortanca oğlan Hans Albert ise babası kadar olmasa da meşhur bir bilim adamı olmuştu.

Hans Albert, babasının muvaffakiyetinin sırrını şöyleki konu alıyor:

“Babamı harikulâde kılan şey, yanlış tahlillere ulaştığında bile, bazı problemlere kendisini büyük bir azimle adamasıydı. Daima yeniden yeniden denerdi.”

“Kim bilir denemekten vazgeçmiş olduğu tek problem bendim. Bana tembih vermeye çalıştı, lakin sonrasında benim ne kadar inatçı olduğumu görünce boşa zaman harcadığını anlamış oldu.”


Mileva Maric ve Albert Einstein, 1905

Lieserl, birinci çocuk…

Mileva Maric ile Albert Einstein’ın birinci evladı, 1902’de evlilik dışı dünyaya gelen kızları Lieserl’di.

Rosenkranz, “İki yaşından sonrasında ona ne olduğuna dair hiçbir data yok” diyor.

Rosenkranz için Einstein Papers Project’in mimarı denebilir. Bu, Nobel ödüllü meşhur fizikçinin binlerce yazısının bir ortaya getirilmesi ve tercüme edilmesi emeliyle California Teknoloji Üniversitesi tarafınca başlatılan, ABD’deki Princeton Üniversitesi ve Kudüs İbrani Üniversitesi tarafınca finanse edilen bir proje.

Einstein’ın mektupları ve diğeri dokümanları, onu daha insani yanıyla, değişik bir açıdan görmede kıymetli oldu.

Lieserl’in varlığını da bu mektuplardan öğreniyoruz.

Albert Einstein, oğlu Hans Albert ve torunu Bernhard, 1936

Mileva doğum için memleketi Sırbistan’a gitmiş, Einstein da çiftin o sırada beraber yaşamış olduğu İsviçre’den ona mektup yazmıştı:

“Sıhhatli mı? Muntazam ağlıyor mu? Gözleri iyi mi? Hangimize daha oldukça benziyor? Ona kim süt veriyor? Acıktı mı? Asla saçı yoktur herhalde. Onu daha görmedim fakat şimdiden oldukça seviyorum…”

Pekala, Mileva niçin doğum için Sırbistan’a gitmişti?

Einstein’ın kendi yazılarına dayanarak otobiyografik ve bilimsel bir anlatımla onu ele alan ”Einstein on Einstein’ kitabının müellifi Hanoch Gutfreund, “Einstein’ın anası onun Mileva ile beraberliğine karşı çıkıyor, geleceğini mahvedeceğine inanıyordu” diyor.

“Hatta hamile kalırsa bunun yıkım olacağı mevzusunda onu uyarmıştı. O vakitler, evlilik dışı hamilelik büyük bir skandaldı.”

Albert ve Mileva, ailenin itirazlarına rağmen evliliğe ilk adımını attı

Mileva’ya bağlılığı

Oysa Gutfreund’a nazaran, iki genç birbirini oldukça seviyordu. İlgileri başladığında Einstein 19, Mileva 23 yaşındaydı.

İkisi de Zürih Politeknik Enstitüsü’nde fizik eğitimi görüyordu. Mileva bu alandaki tek kadın öğrenciydi ve Matematik ve Fizik Departmanı’ndan mezun olan ikinci kadın olmuştu.

“Einstein: His Life and Universe” kitabının müellifi Walter Isaacson, mektupları yardımıyla Einstein’ın hem Mileva’ya karşı hislerini hem de annesinin onunla beraberliğine itirazları hakkında data sahibi olduğumuzu söylüyor.

Bu mektuplardan birinde Einstein şöyleki yazmıştı:

“Akrabalarım güya ölmüşüm suretiyle benim için ağlıyor. Sana bağlılığım yüzünden kendimi rezil ettiğimden yakınma ediyorlar daima. Senin sıhhatli olmadığına inanıyorlar.”

Lakin Einstein kalbinin peşinden gitti. Hamileliği esnasında Mileva’ya yazdığı mektupta, uygun bir koca olacağını söylüyordu:

“Çözülmeyi bekleyen tek meselemiz, Lieserl’imizin iyi mi bizimle olacağı. Onu bırakmak istemiyorum.”

Einstein, içinde yaşamış olduğu toplumda “gayrimeşru çocuk” sahibi olmanın zorluklarını, hele saygı duyulan bir kamu vazifelisi olmaya çabalayan biri için bunun ne kadar sorun bulunduğunu biliyordu.

Einstein kızından asla kelam etmedi

Uzun sessizlik

O denli anlaşılıyor ki Einstein kızı Lieserl’i asla göremedi. Mileva İsviçre’ye geri döndüğünde onu Sırbistan’daki ailesiyle bırakmıştı.

Isaacson, Mileva’nın yakın arkadaşlarından birinin Lieserl’e baktığına dair kimi imalar bulunduğunu, lakin bunla ilgili kati data bulunmadığını söylüyor.

Gutfreund ise “Kızları hakkında tek bilgimiz aşk mektuplarında geçen bahse dayalı; lakin bir süre sonra ondan asla bahsedilmiyor” diyor.

Rosenkranz da Sırbistan’a gidip Lieserl’in izini bulmaya çalışan gazeteciler bulunduğunu, sadece muvaffakiyet kaydedilmediğini belirtiyor.

“Onunla ilgili son olarak bahsi, iki yaş civarında kızıl hastalığına yakalandığında görüyoruz. Hastalığı atlatıp atlatmadığını bilmiyoruz. Evlatlık verilmiş ya da ölmüş olabilir. Bilgimiz yok” diyor.

1955’te ömrünü yitiren Einstein, kızından hiç kimseye kelam etmemiş.

Einstein Papers Project ekibi ise bu çocuğun varlığından 1986’da, Einstein’ın Mileva’ya yazdığı mektup yardımıyla haberdar olmuş.

Albert Einstein ve Mileva’nın Bern’deki konutu artık müze

‘Saatlerce ilgilenen baba’

1903’te Einstein Bern’de sistemli bir işe girmiş, Mileva Sırbistan’dan dönmüş ve çift evliliğe ilk adımını atmıştı.

1904’te ikinci evlatları, Hans Albert hayata merhaba dedi. Üçüncü ve son evlatları Eduard ise 1910’da, aile yeniden Zürih’e taşındığında doğmuştu.

Isaacson’ın belirttiğine nazaran, Hans Albert şöyleki anlatıyordu: “Annem konutta meşgulken babam işini bırakır saatlerce bizimle ilgilenir, dizlerine oturturdu. Bizlere masallar anlatır, gürültü yapmamamız için bizlere keman çalardı.”

Eduard’ın bedensel ve zihinsel sıkıntıları

Eduard’ın sıhhati bebeklikten itibaren uygun değildi, daima hastalanır ve haftalarca yatardı.

1917’de ciğerleri iltihaplanmış, Einstein bir arkadaşına yazdığı mektupta, “Minik oğlumun durumu beni oldukça üzüyor” demişti.

Albert Einstein hala Mileva ile evliyken kendi kuzeni Elsa ile duygusal bir münasebete girmişti

Buna rağmen, ‘Einstein Ansiklopedisi’ (Calaprice, Kennefick ve Schulmann) adlı kitaba nazaran, “oldukça güzel bir talebe olmuş, fotoğraf, beste, şiir ve piyanoya hususi ilgi göstermişti”.

Eduard babasıyla müzik ve ideoloji mevzusunda saatlerce konuşur, Einstein bunu oğlunun “hayatta kıymetli şeylerle ilgili beynini daima meşgul etmesi” formunda değerlendirirdi.

Aşkın sonu

Meşhur fizikçi bilimsel çalışmalarında ağırlaştıkça Mileva ile bağlantısı bozulmuş, kuzeni Elsa ile aşk yaşamaya başlamıştı.

1914’te aile Berlin’de yaşıyordu, lakin çoğunlukla Einstein’ın küçümseyici tavrı sebebiyle evlilikteki sıkıntılar yüzünden Mileva çocuklarıyla gene İsviçre’ye taşınmıştı.

1919’da boşandılar; lakin Einstein iki oğlundan başka olmakta zorlanıyordu ve onlarla bağlantısını sürdürmek için elinden geleni yapıyordu.

Rosenkranz, “Şefkatli bir babaydı” diyor Einstein için.

Einstein’ın çocuklarıyla bağına dair bildiklerimizin birçok onlara yazdığı mektuplara dayanıyor

Birinci Dünya Savaşı esnasında fırsat çıktıkça onları ziyaret etmiş, tatile götürmüş, “artık büyüdüklerinde ise beraber zaman geçirmek için onları Berlin’e çağırmıştı”.

“Onlara daima mektup yazıyordu, bilhassa Eduard buluğ çağındayken.” Onunla entelektüel tartışmalar yürütüyor, birbirlerini eleştiriyor ve bundan sevinç duyuyordu.

1930’da yazdığı bir mektupta, “Yaşam bisiklete binmek üzeredir, dengeyi korumak için daima hareket halinde olmak gerekir” diyordu.

Büyük oğlu Hans Albert ile alakası ise o denli ağır değildi. Rosenkranz, onun daha “ayakları yere basan” bir kişiliğe haiz bulunduğunu söylüyor.

Şizofreni teşhisi

Eduard Einstein psikiyatrist olmak istiyor, Sigmund Freud’un teorilerine ilgi duyuyordu.

1932’de İsviçre’de bir psikiyatri kliniğine kaldırıldığında tıp okuyordu. 1933’te 22 yaşlarındayken şizofreni teşhisi kondu.

Gutfreund, “Bu Einstein’ı yıktı” diyor. “İki oğlumdan daha incelikli olanı, kendime benzettiğim küçüğü, tedavisi olmayan bir ruhsal hastalığa yakalandı” diye yazıyordu bir mektubunda.

Einstein’ın yaşlılık fotoğrafı

1933’te yükselen Nazizm tehdidine karşı Einstein’ın Almanya’dan ayrılıp ABD’ye gitmesi gerekecekti.

“Ayrılmadan çabucak evvel Eduard’ı son sefer ziyaret etmişti” diye anlatılıyor ‘Einstein Ansiklopedisi’nde. “Baba ve oğul birbirlerini tekrar asla göremeyecekti.”

Hüzünlü son

Eduard’a anası Mileva bakıyordu. Fakat hastalığı ağırlaştığında ya da Mileva’nın sıhhati bozulmuş olduğu periyotlarda kliniğe yatırılıyordu.

Mileva 1948’de öldükten sonrasında, Einstein Eduard için bir bakıcı tutmuştu. O yıllarda ortalarında rastgele bir mektuplaşma olmadığı sanılıyor.

Isaacson’a nazaran, ruh sıhhati meseleleri sebebiyle Eduard’ın ABD’ye göç etmesine müsaade verilmiyordu.

1965’te 55 yaşlarında nüzul olup ölünceye kadar son yıllarını klinikte geçirmişti.

Einstein çocuklarına keman çalardı

İnşaat mühendisi Hans Albert

Einstein’ın büyük oğlu Hans Albert ise Zürih’teki Teknoloji Enstitüsü’nde inşaat mühendisliği okumuştu.

Einstein 1924’te gururlu bir baba olarak “Albert’im yetenekli ve dengeli bir adam oldu” diye yazıyordu.

1926’da mezun olan Hans Albert 1936’da Teknik Bilimler Hekimi oldu.

1938’de babasının tavsiyesi üstüne ABD’ye göç etti ve eğitimine tortu nakliyeciliği alanında devam etti.

Hakkında yazılan bir kitapta, “Nehirlerin karmaşıklığını çözmeye ve anlamaya çalışıyordu” deniyor.

Araştırmaları, tortuların akan suyla iyi mi taşındığına dair bilgilerimize temel teşkil etmiş, 1988’de Amerikan İnşaat Mühendisleri Derneği, onun bu alandaki katkılarına istinaden Hans Albert Einstein Mükafatı vermeye başlamıştı.

Bu çalışmaların Mississipi ırmağını denetim altında tutmada kıymetli hissesi olduğu belirtiliyor.

Albert Einstein ve büyük oğlu Hans Albert, 1927

Hayranlık uyandıran profesör

Emek harcamaları ABD Ziraat Bakanlığı tarafınca da yakından takip edilen Hans Albert, California Üniversitesi’nde hidrolik mühendislik kısmında öğretim vazifelisi olmuştu.

Üniversite etrafı onu “görkemli bir öğretmen” olarak anlatıyordu.

1954’teki bir mektubunda Einstein oğlunun, kendisinin temel bir hususi durumunu aldığından bahsediyordu: “Bireysel olmayan bir maksada ulaşmak için elinden gelenin en düzgününü halletmeye kendini adama kanalıyla kolay var oluşun ötesine geçme marifeti.”

Uyuşmazlıklar

Einstein’ın çocuklarıyla alakası inişli çıkışlı olmuştu. Bazı mektuplarında sevecen iken kimilerinde da soğuk ve peşin hükümlü biri olarak ortaya çıkabiliyordu.

Rosenkranz bu durum için “Her ailede olduğu suretiyle, güç vakitlerin yanı sıra hoş vakitleri da oldu. Hans Albert ile bazı uyuşmazlıkları olmuştu” diyor.

Albert Einstein ve oğlu Hans Albert, New York, 1937 – ikisi de mesleğine ABD’de devam etti

Hans Albert mühendislik okumak istediğini söylediğinde babası pek şad olmamıştı.

Akabinde ileri yaşlarında evlenmek istediği bayanı Einstein onaylamamıştı.

Anası Mileva da tıpkı halde düşünüyordu. Lakin Hans Albert onları dinlemedi ve 1927’de filoloji uzmanı Frieda Knecht ile evliliğe ilk adımını attı.

Einstein bir süre sonra oğluyla barıştı ve Frieda’yı kabullendi. Çiftin üç evladı oldu.

Birbirlerini ziyaret etseler de baba-oğul hayatlar sürüyordu, Einstein ABD’nin doğu kıyısında Princeton’da, Hans Albert ise batı kıyısında yaşıyordu.

Ayrıyeten Einstein, kuzeni Elsa ve onun eski evliliğinden olan iki kızı ile yeni bir aile kurmuştu.

Frieda 1958’de öldükten sonrasında Hans Abert biyokemist Elizabeth Roboz ile evlenmiş, 1973’te 69 yaşlarında geçirdiği kalp krizi sebebiyle ölünceye dek onunla yaşamıştı.

Elsa ve Albert Einstein

Einstein’ın oğlu olmanın yükü

Isaacson, Einstein bir kezinde Mileva’ya “iki çocuğunun iç yaşantısının en muntazam istikametleri bulunduğunu, vücudu bitkin düşüp pes ettiğinde onların bu mirası sürdüreceğini” söylediğini konu alıyor.

Lakin meşhur bir dâhinin evladı olmak da kolay olmasa gerek.

Eduard “Bu kadar kıymetli bir babaya haiz olmak kimi zaman güç geliyor, zira sizi oldukça kıymetsiz hissettiriyor” diye yazmıştı.

Einstein, ‘Hususi Görelilik Kuramı’nı yazmadan bir yıl evvel doğan Hans Albert ise bu türlü meşhur bir bilim beşerinin oğlu olmanın iyi mi bir his yarattığı sorulduğunda, “Çocukluktan itibaren can sıkıcılığa gülmeyi öğrenmemiş olsam durum umutsuz olurdu” diye cevap vermiş ve babasını “muhteşem” meydana getiren şeyleri anlatmıştı.

Einstein’ın mektuplarını derleyen Gutfreund, “Sevecen bir baba ile evlatları ortasında hoş ve oldukça değişik bir yazışmaya rastlıyorsunuz” diyor.

Seneler sonrasında Einstein, Mileva’nın çocuklarına kendisini iyi mi adadığını ve onları ne kadar kafi yetiştirdiğinden kelam etmişti.

Profesör Gutfreund (solda) Kudüs İbrani Üniversitesi’nde Albert Einstein’ın mektupları ile

Rosenkranz, Einstein’ı şöyleki tarif ediyor:

“Kendisini oldukça kafi bir koca olarak gördüğünü sanmıyorum. Koca olarak değil sadece baba olarak kafi bir iş çıkardığını hissediyordu diye düşünüyorum.”

kaynak : t24.com

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku