ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan insan hakları raporu: Türkiye’de tadı tutuklamalardan azınlık haklarına onlarca başlıkta meseleler var

0

T24 Dış Haberler

ABD Dışişleri Bakanlığı tarafınca 2020 Türkiye İnsan Hakları Raporu’nda 2018’de geçirilen terörle uğraş kanunu kapsamında Türkiye’da hükûmetin temel özgürlükleri sınırlamaya devam ettiğini ve hukukun üstünlüğünü baltaladığı değerlendirmesinde bulunulmuş oldu.

Bakanlık, kıymetli insan hakları hususlarıyla ilgili problemlerin bildirildiğini tabir etti. Raporda insan haklarıyla ilgili gündeme getirilen sual işaretlerini şöyleki listeledi;

“Hazzı cinayetlerle ilgili tezler, gözaltındaki bireylerin kuşkulu vefatları, insanların zorla kaybedilmesi; azap; tadı gözaltılar ve ortalarında muhalif siyasetçiler ve eski milletvekilleri, avukatlar, gazeteciler, insan hakları aktivistleri ve ABD’nin Türkiye diplomatik misyonu çalışanları da bulunan binlerce kişinin ‘terör’ kümeleriyle ilişkili olduğu savı ya da mantıklı barışçıl sözleri sebebiyle hâlâ gözaltında tutulması; ortalarında seçilmiş siyasetçiler de bulunan siyasal tutukluların varlığı; ülke dışındaki bireylere siyasal münasebetlerle verillen karşılıklar; yargının bağımsızlığı ile ilgili mühim problemler, tabir özgürlüğüne, basına ve internete mühim engellemeler, bunun zaman vakit gazetecilere yönelik sertlik ve tehdite varan yollarla, birebir vakitte basın organlarının kapatılması, hükûmeti ya da yetkilileri eleştirdikleri için gazetecilerin haksız yere tutuklanması ya da yargılanması, sıkıdüzen, sitelerin kapatılması ve mevcut karalama maddelerinin varlığıyla yapılması; toplanma, birleşme ve hareket özgürlüğüne getirilen ağır engellemeler; kimi sığınmacıların geri göndermiş olduğu durumlar; LGBTİ ve diğeri azınlıklara sertlik uygulanması”

ABD Dışişleri Bakanlığı incelemeleri sonucunda Ankara’nın insan hakları ihlallerinden görevli güvenlik güçleri mensupları ve başka yetkilileri soruşturmak, yargılamak ve cezalandırmak için hudutlu adım attığı açıklandı.

Raporda PKK’nın sivilleri amaç alan akınlar düzenlemeye devam etmiş olduğu tabir edilirken; insan hakları kümelerinin hükûmetin PKK ile uğraşında sivilleri korumak için gereğince önem almadığını belirttiği aktarıldı. Bakanlık Türkiye’nin PKK’ya yönelik operasyonları ve PKK’nın terör hücumları ile ilgili örnekler ve bilgiler de paylaştı. 

Raporda Türkiye’nin maddelerinin işkenceyi yasakladığına dikkat çekilse de kimi yerli ve milletlerarası insan hakları kümelerinin polis memurları, hapishane yetkilileri, ordu ve haber alma ünitelerinin hâlâ bu tekniklere başvurduğunu sav ettiğini aktardı. Bu kümelerin PKK’lı ve ‘FETÖ’ mensubu olmakla suçlanan insanların azaba maruz kalma mümkünlüğünün daha yüksek bulunduğunu söylediği aktarıldı.

Bakanlık, Türkiye’deki hapishanelerin altyapı ve temel ekipman mevzusunda lüzumlu fizikî standartları karşılasa da Avrupa Azabın Önlenmesi Komitesi’nin oldukça doluluk sebebiyle birçok hapishanedeki durumun “insanlık dışı olduğu” sonucuna vardığını bahsetti.

Osman Kavala ve Demirtaş vurgusu

Bakanlık, bazı gözlemcilerin Türkiye’de muhakkak davaların sonuçlarının evvelden belirlenmiş göründüğüne ya da yargıya müdahale olduğuna dair işaretler gördüklerine dair tasalar lisana getirdiğini bahsetti. Raporda buna örnek olarak iş insan Osman Kavala’nın yaşamış olduğu süreç örnek yayınlandı.

Raporda Şubat ayında mahkemenin 2017 yılından bu yana gözaltında tutulan Osman Kavala ve sekiz kişiyi 2013’teki Gezi Parkı protestolarını hükümeti devirmek için kullanmaya girişim suçlamasından akladığı, özgür bırakılmasına hükmettiği; fakat Kavala’nın tıpkı gün bu kere casusluk suçlamaları ve 2016 darbe teşebbüsüyle temaslı olarak devlet tertibini devirmek suçlamasıyla gözaltına alındığı hatırlatıldı.

Anayasa Türkiye’de her insana adil yargılanma hakkı tanısa da raporda baroların ve hak kümelerinin yargıya müdahalenin arttığını tabir ettiğini aktardı.

 

Eski HDP Eş Genel Lideri Selahattin Demirtaş’ın 2016’dan beri tutuklu bulunduğuna dikkat çekilen raporda Türkiye’nin 2018 ve 2020’de alınan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararlarına uymadığı tabir edildi. Bakanlık, birebir vakitte Erdoğan’ın AİHM’i “bir teröristi savunmakla” suçladığını yazdı. Raporda Leyla İtimat ve Enis Berberoğlu suretiyle adların milletvekilliğinin düşürüldüğüne dikkat çekildi.

ABD Dışişleri Bakanlığı, hükûmetin 2020 süresince tabir özgürlüğü ve basını kısıtladığını tabir etti. Raporda Anayasa’nın da tabir özgürlüğüne belirli hudutlar içinde müsaade verdiği tabir edildi. 

Raporda yüzlerce kişinin tabir özgürlüğü sebebiyle mahpus cezasına çarptırıldığı tabir edildi. Bakanlık, hükûmetin tutuklu gazetecileri çoğunlukla “terörist” olarak nitelendirdiğini bahsetti. Journalists Association’a nazaran yargılanacakları dehşetiyle ülkeye dönmeyen gazeteciler de oldu.

Raporda birçok kişinin yargılanma riskiyle karşı karşıya kalmadan devlet ve hükûmeti eleştiremediği söz edildi.

“Yolsuzluk ve hükûmette şeffaflık eksikliği”

Raporda, yasaya nazaran yolsuzluk durumunda cezai yaptırım uygulansa da hükûmetin bu maddeyi tesirli bir formda uygulamadığı ve yolsuzluğa karışmış bazı yetkililerin cezasız kalmış olduğu açıklandı. Sayıştay’ın devlet kurumlarının gelir ve harcamalarını takip etmiş olduğu fakat bu sistem haricinde, yolsuzlukla suçlanan fertleri soruşturma, tespit etme ve karar vermekle yetkili oluşturulmuş bir sistem olmadığına dikkat çekildi. Yolsuzluk davalarında yargının tarafsızlığına dair tasalar olduğu açıklandı. 

Rapor, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2019 senesinde Diken ve T24’ün ortalarında bulunmuş olduğu haber sitelerine 2014-2016 yılları ortasında “Fuat Avni” mahlasıyla kurulan Twitter hesabından meydana getirilen paylaşımları haberleştirdikleri için oluşturulan soruşturmaya da yer verdi. 

TBMM’nin kolay çoğunluğu sağlayarak Cumhurbaşkanı ve bakanlarla ilgili yolsuzluk suçlamalarını araştırmak suretiyle komite oluşturabileceğini fakat bu sistemin kullanılmadığı açıklandı. 

“STK’lar baskı görmüş oldu”

Raporda, yıl süresince Türkiye’de hudutlu sayıda lokal ve memleketler arası sivil cemiyet kuruluşunun çalışabildiği, pek birçoklarının da hükûmetten baskı görmüş olduğu tabirleri yer aldı. Kimi kuruluşların İçişleri Bakanlığı’ndan lüzumlu müsaadeleri alamadığı, kimilerinin ise tertiplerini yürütürken kısıtlayıcı maddelerle karşılaşmış olduğu açıklandı. İnsan hakları örgütleri ise görüşme taleplerine karşı hükûmetin yanıt vermediğini bahsetti. 

Raporda, Türkiye’de çalışan bazı milletlerarası ve Suriye merkezli sivil cemiyet kurumlarının hükûmete resmi kayıtlarını yenileme sürecinde sıkıntılar yaşamış olduğu açıklandı. 

İnsan Hakları Aksiyon Planı

Raporda, Hakkaniyet Bakanlığı’nın son versiyonunu sunmuş olduğu İnsan Hakları Hareket Planı’nı hazırladığı, insan hakları örgütlerinin ise bu planı milletlerarası insan hakları standartları için kâfi bulmadığı açıklandı. İnsan hakları örgütleri, planın bu yıl içinde uygulanmadığını da ekledi. 

Ayrımcılık, toplumsal istismar ve insan kaçakçılığı

Raporun 6. kısmında birinci olarak hanımefendi sorununa geniş yer verildi. Kadın cinayetleri ve şiddetin arttığına dair bilgilerin yer almış olduğu raporda, kanunlara nazaran bayana sertlik ve cinsel tacizin 2’den 10 yıla kadar mahpus cezası, saldırı ve cinsel hücumun da minimum 12 yıla kadar mahpus cezası öngördüğü açıklandı. Hükûmetin bu maddeleri tesirli ve tam bir halde uygulamadığı, mağdurları gereğince korumadığı açıklandı. Yasanın tüm bayanları koruduğu, polis ve mahallî yetkilileri de sertlik tehlikesi altında olan ya da gören bireylere çeşitli düzeylerde muhafaza sağlama sorumluluğu verdiği vurgulandı. 

Raporda şu sözler yer aldı: “Hanıma karşı sertlik, eş sertliği dahil olmak suretiyle, hem kentsel hem kırsal bölgelerde geniş ve mühim bir problem olarak sürüyor. Pandemi temaslı karantinna tedbirleri konut içi sertlik ihbarlarını artırdı.”

Raporda, Türkiye’nin birinci imzacısı olduğu bayanı her türlü şiddetten korumak, aile içi sertliği önlemek maksadıyla hazırlanan, toplumsal cinsiyet eşitliğini merkeze alan İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmesi istikametinde hükûmet kanadından talepler olduğuna, mukavelenin “Türk aile değerlerine” uygun düşmediği yorumlarının yapıldığına yer verildi. 

Türkiye’nin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’yle duyurduğu çekilme kararının yer almadığı raporda, geçen yaz Sözleşme’den çekilme davetlerine karşı süregelen protestolar ve protestolarda yaşanmış olan gözaltılara değinildi. 

Rapora katkıda bulunan sivil cemiyet kuruluşları Türkiye’de “namus cinayetlerinin” hâlâ yaşandığı ve cinsel tacize karşı da kâfi adımların atılmadığı görüşünü belirtti. 

Raporda bayanların yasaya nazaran erkeklerle birebir haklara haiz olduğu fakat toplumsal ve resmi ayrımcılığın geniş olduğu açıklandı. Bayanların, iş yerlerinde ayrımcılıkla karşılaşmış olduğu açıklandı. 

Raporun çocuklarla ilgili kısmında çocuk istismarı, eğitim, çocuk birlikteliği, çocuk çalışanlar suretiyle hususlara değinildi. 

Etnik azınlıklara yönelik ayrımcılık başlıklı bölümde ise, Türkiye’de 15 milyon Kürt vatandaşı bulunduğunun iddia edilmiş olduğu, PKK’ya yönelik operasyonların ise kırsal bölgelerde Kürt topluluklarını da etkilediği açıklandı. Kürt çoğunluklu bölgelerde hükûmetin operasyonlar esnasında uyguladığı sokağa çıkma yasaklarının olduğu açıklandı. Oldukça sayıda Kürt sivil cemiyet kuruluşu ve siyasal partinin toplanma ve örgütlenme hakkıyla kontaklı sorular yaşamış olduğu tespit edildi. 

Türkiye’deki Ermeni azınlık kümelerinin ise nefret telaffuzunda artışla karşılaşmış olduğu açıklandı. 

Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliklerine yönelik sertlik, suçlama ve diğer istismarlar

Rapor, Türkiye’de LGBTİ+’nin yıl süresince ayrımcılık, korkutma ve sertlik kabahatleriyle karşılaştığına yer verdi. İnsan hakları kümeleri, polis ve yargının LGBTİ+ bireylere yönelik sertliği takip etmekte başarısız bulunduğunu ve saldırganın açıklamalarını kabul ettiğini, saldırganın azca tutuklandığını söylemiş oldu. Tutuklama durumunda ise saldırganın “haksız tahrik” savunmasında bulunmuş olduğu ve bunun genel olarak kabul edilmiş olduğu açıklandı. 

Türkiye’de İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmeyi destekleyen kesitlerin de LGBTİ+ aykırısı retoriğe başvurduğu açıklandı. LGBTİ+ zıddı telaffuzların üst düzey hükûmet yetkilileri tarafınca da kullanıldığı vurgulandı.

Raporun 7. kısmında emekçi hakları kapsamında, örgütlenme özgürlüğü, toplu pazarlık hakkı, mecburî personellik yasağı, çocuk emekçi yasağı ve kabul edilebilir emek verme şartları mercek altına alındı.

kaynak : t24.com

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku